Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Afacan

4 Mart 2020

     Oldukça hareketli, yaramaz, ele avuca sığmaz, yerinde durmaz, başa bela olan çocuk. Farsça âfet-i cân (=can belası) sözünden dönüşerek zamanla afacan şeklinde telaffuz edilmiştir. Farsçada âfet-i devrân, âfet-i cihân, âfet-i âb sözleri de kullanılmaktadır. Bu sözler Osmanlıcaya da intikal etmişti.  

     Afacan sözünü ivegen ya da ivecen ile karıştırmamak gerekir. XIV. yüzyıl sonrası edebi metinlerde karşılaştığımız ivecen, ivegen, ivecük ve ivecek sözlerinin ‘bir işte acele eden kimse’yi ifade ettiği anlaşılmaktadır. İvecen olan, ağır davranmayan, bir başka deyişle el çabukluğuna sahip olan ve işinde tez canlı olandır. Oysa, afacan zapt edilmesi güç ve adeta başa bela olandır.

     Ayrıca, afacan yaramaz çocuklar için ifade edilirken, ivecen ya da ivegen sözü her yaştaki insanı belirtmekle birlikte, daha çok ileri yaşta olanlar için de telaffuz edilmektedir. Öyle anlaşılıyor ki, Osmanlıların kullandığı âfet-i cân sözü XIX. yüzyıldan itibaren afacan şeklini almıştır.