Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Ahî

7 Mayıs 2020

     Arapça ahî (=erkek kardeş) sözünden gelmektedir. XIII. yüzyılda Anadolu’da kurulan, riyakârlığa karşı doğruluğu ve dürüstlüğü esas alan esnaf teşkilatının mensubu. Ahîler, evrensel insanlık sevgisini, kardeşliği, barışseverliği umde edindiklerinden, kavmiyetçiliğe, din ayrımcılığına, yolsuzluk ve suistimallere ödün vermeyen, yüksek ahlak sahibi olmayı mesleki niteliklerinin olmazsa olmazı kabul eden bir felsefenin mensuplarıdır. Ahîlik, Antik Yunan toplumundaki Philadephia (=kardeşlik) felsefesiyle bağlantısı belirsizdir. Bununla birlikte, insanlık tarihinin erdemli etkinliklerinin bir devamlılık arz ettiği gözden ırak tutulamaz. Her ahî, bir çeşit philadelhos (=kardeşlik yanlısı) sayılmaktadır. Arapça aḥ veya aḥi kelimeleri ‘kardeş’ karşılığındadır. Arapçadaki aḥi sözünü ‘kardeşim’ karşılığıyla açıklamamak gerekir. Çünkü, Arapçada ‘kardeş’ karşılığında da aḥi sözü telaffuz edilmektedir.

    Arapça aḥi kelimesinin Akadca aḥu (=kardeş) sözünden geldiği görüşündeyim. Akadca aḥu (=kardeş) sözünü İbranice aḥ (=kardeş, birader, hemşire) ve aḥa (=kardeş) sözleriyle bağlantılı görüyorum. Hintçe, Nepalce, Urduca ve Bengalce bḥai (=ağabey, kardeş) sözleri ortak kökene dayanmış olabilir. Bunlara ‘büyük kardeş, ağabey; bir yörenin, boyun, topluluğun yöneticisi; cömert ve hanedan kimse’ karşılığındaki Kürtçe ağa veya aḥa sözlerini ekleyebiliriz. Orta Çağda Türkçede kullanılan akı (=eli açık, cömert) sözü de yukarıda altı çizili olan sözlerle bağlantılıdır. Türkçe akı ve Kürtçe aḥa veya ağa sözlerinin Akadca aḥu ve İbranice aḥa sözleriyle ilişkili olduğunu sanıyorum. Bu bakımdan, söz konusu kelimelerin ‘ağa, ağabey, erkek kardeş; mert, cömert’ karşılıklarında ifade edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.