Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Anırmak

20 Mart 2020

     Bağırmak, anırtı yapmak. Türkçede anırtı (=anırma sesi), anırış (=anırma işi ya da şekli), anırma (=anırmak işi), anırtmak (=bağırtmak, zırlatmak, anırmasını sağlamak) sözleri kullanılmaktadır. Kaşgarlı Mahmud, sözlüğünde “eşyek anğıladı” demektedir. Kaşgarlı, “anğılar” ve “anğılamak” sözlerini de aktarmaktadır. Bu sözü ‘eşek anırdı’ diye de çevirebiliriz. Oysa, “eşek ağladı” sonucunu da çıkarabiliriz. Bununla birlikte, öyle anlaşılıyor ki, bir kısım dil bilimciler ağlamanın insana özgü, anırmanın  eşeğe özgü oluşu nedeniyle, Kaşgarlı’nın “anğılamak” sözünü, ağlamak sözünden uzaklaştırmaya gayret etmektedirler. Söz konusu kimseler, “ağlamak” sözünü İS. XI. yüzyılda ‘ağlamak’ karşılığında telaffuz edilen “yiğlamak” sözüne bağlamaktadırlar.

     Bugün Türkçede kullanılan ağlamak sözünün Kaşgarlı’nın sözlüğündeki “anğlamak” ile bağlantılı olduğu görülmektedir. Öyle ki, “yıgla” (=ağlamak) ile “anğlamak” (=anırmak) sözleri etimolojik açıdan aynı kökene dayanmış olabilir. Bu sözler kimi zaman birbirinden ayırt edilemiyor. Söz gelimi, Özbekler “zırlamak” karşılığında “uzàk yiğlämàk”, yani ‘uzunca ağlamak’ diyorlar. Zırlamak sözü karşılığında Uygurlar ise “ğınçip yığlimak” demektedirler ki, burada da ‘ağlamak’ fiili görülmektedir.

     Anırmak sözünün bir kısım dillerdeki sözlerle ilişkili olması mümkündür. Sumerce anše (=eşek) sözündeki an hecesi ‘anırmak’ ile kökensel bir maziye dayanmış olabilir. Yunanca ónos (=eşek), Fransızca âne (an) sözü ‘eşek’; ânerie (anri) ise ‘eşeklik, eşekçe söz ve davranış’ demektir. Fransızca âne (an), aynı zamanda ‘cahil ve inatçı adam’ diye de bilinmektedir. Anırmak sözü, Türkçeye yakın dillerde yaygın değildir.