Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Astar

27 Eylül 2020

      Kumaş ve deriden yapılan bir kısım şeylerin iç tarafına geçirilen genellikle ince kat. Sıva ve boya öncesinde sürülen iç veya ilk kat. Farsça āster (=örtü, giysilerin iç katı) sözünden alındığı sanılmaktadır. Farsçada āster keşiden (=astarlamak, astar çekmek) sözü kullanılıyor. Kürtçe astar (=kumaş veya deriden yapılan şeylerin iç yüzü) ve astır (=keçi kılından yapılmış olan kilim) sözleri, Farsça āster ile aynı kökten türetilmiştir. İran Dillerindeki āster ve astar kelimelerinin Sanskritçe āstara (=halı, kilim; sedir, divan, kanape) sözüyle bağlantılı olduğu anlaşılmaktadır. Sanskritçe āstárana sözü de aynı karşılıkta ifade edilmiştir. Türkçe ast (=alt, aşağı), Farsça pest (=alt, aşağı), Sanskritçe sētu (=kilim) sözlerinin yanı sıra Kaşgarlı Mahmud astın (=aşağı, alt), asra (=alt, aşağı), as (=asmak), asın (=bir şeyi çekmek, germek), astur (=astırmak) kelimelerine yer vermiştir. Türkçedeki astar ve benzer sözlerin İranî Diller üzerinden aktarıldığı ve bu sözün Sanskritçe āstara kelimesiyle bağlantılı olduğu kanısındayım.

      ‘Alt’ karşılığında Uygurca ve Türkmence ast, Kazakça ve Kırgızca astı sözlerinin  telaffuz edildiği görülüyor.  Azerice, Kazakça, Kırgızca astar; Uygurca ve Özbekçe ästär sözleri ‘astar; giysi, çanta ve ayakkabı gibi şeylerin iç katı’ diye biliniyor.

   Sumerce ša ve Akadca šarāḥum sözleri ‘astar’ karşılığındadır. Sumerce šu ve Akadca ašārum kelimeleri ‘örtmek’ diye biliniyor. Arapça setr (=örtme) ve settâr (=örten) kelimelerinde bulunan str kökünün, yukarıda aktardığım Sanskritçe, Farsça, Kürtçe ve Türkçe sözlerle ortak bir maziye sahip olduğu söylenebilir. Setr sözüne istinaden kullanılan setre ‘düz yakalı, önü tek ilikli çuhadan yapılmış bir elbise’yi ifade ediyordu.