Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Beter

4 Ocak 2020

   Daha kötü, çok fena, daha berbat. Farsça bed (=kötü, fena), bed-ter (=daha kötü) diye bilinmektedir. Farsçada bed ön ekli sözler kötülüğü, fenalığı ifade etmektedir. Söz gelimi, Farsça lika (=yüz), bed-lika (=kötü yüzlü); nijad (soy), bed-nijad (=soyu bozuk); gevher (=cevher, cisim), bed-gevher (=cismi bozuk, mayası bozuk), bed-huy (=kötü huylu) olarak dile getirilmektedir. Farsça bed (=kötü, fena) sözünün çoğulu bedan şeklindedir. Sanskritçe bata (=ne çok kötü, eyvah), Tacikçe badtarin (=daha kötüsü), Hintçe badatar (=beter, çok kötü), Pencapça badatara (=çok fena, çok kötü, beter), Sindhice beter (=beter), Urduca bedter (=beter) Aryen Dillerde sözleri ortak bir kökene sahiptir. Kürtçede cümle içindeki kullanışına göre, bêtar, bêtır ve bıtır şekilleri ‘çok kötü, çok fena’ oluşu belirtmektedir. Deylemicede bêter ve bêteri sözleri de ‘daha kötü’ye işaret etmektedir. Son yıllarda Türk argosunda karşılaştığım ‘çok bıttır adam’ sözü Kürtçeden alınmış görünmektedir.

   Beter sözü Türkçe ve Türkçeyle akraba sayılan dillere de intikal etmiştir. Azerice, Türkmence, Kazakça ve Kırgızca beter, Özbekçe ve Uygurca better diye telaffuz edilmektedir. Bu sözün bir kısım Balkan Dillerine de geçtiği söylenmektedir. Škaljić, Sırpça bèter ve Bulgarca betèr sözlerini örneklemektedir (Abdullah Škaljić, “Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku”, Sarajevo 1966, s.140). Lazcada kullanılan beti (=kötü, çirkin) ve beti ile oluşturulan türetimlerdeki bet/beti sözü yukarıda örneklediğim dillerle bağlantılıdır (İsmail Avcı Bucaklişi, Hasan Uzunhasanoğlu, “Lazuri-Turkuli Nenapuna”, İstanbul 1999, s.11).