Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Ceviz

12 Mayıs 2021

     İki çenekliler sınıfının cevizgiller familyasından kışın yaprak döken, kalın gövdeli ve oldukça büyüyen, uzun ömürlü, kerestesi değerli olan bir ağaç türü; bu ağacın sert kabuk içindeki besleyici, yağlı ve lezzetli meyvesi, koz. Arapça cawz/cauz (=ceviz) sözünden. Arapça cawz/caus sözü Farsça gauz (=ceviz) şeklinden alınmadır. Bununla birlikte, İbranice goz, Svahilice jozi, Kürtçe gûz veya güz, Süryanice gōzā, Ermenice enkuyz şekliyle biliniyor. Türkçeye Kürtçe gûz ve güz sözleriyle giriş yapmıştır. Türkçede güz sonbaharı ifade ediyor. Çünkü cevizin olgunlaşma dönemi sonbahardadır. Kürtçe gûz şekli ise Türklerce koz diye telaffuz edilmiş. Koz sözünün Orta Asya’nın eski yerlileri ve İrani bir halk olan Soğdlar aracılığıyla aktarıldığı da iddia ediliyor.

     Ceviz Küçük Asya’nın doğusunda yoğun olarak yetişen bir bitkidir. Eski Semitik Dillerde ceviz, gauz veya koz sözleri bulunmuyordu. Akadlılar ve Sumerliler ‘ceviz’ karşılığında farklı sözler kullanmış. Türkler evveliyatında ceviz karşılığında yagak diyorlardı. Göktürklerce verilen yagak yıgaç adı ‘ceviz ağacı’nı ifade ediyordu. Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğünde de ‘ceviz’ karşılığında yagak sözü ifade ediliyor. Azericede cöviz ve goz, Özbekçede yànğàk, Uygurcada yangak, Türkmencede hōz, Kırgızcada cangğak, Kazakçada jangğak sözleri ‘ceviz’ karşılığındadır. Türkçede kozlarını paylaşmak sözündeki koz kelimesi ‘ceviz’i dile getiren koz sözünden alınmıştır.