Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Çit

2 Ocak 2021

     Bağ, bahçe gibi yerlerin çevresine çekilen engel. Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğünde çit sözü ‘kamıştan veya dikenden yapılmış duvar veya hüğ, çardak’; ‘üzeri alaca nakışlı Çin ipeklisi’ olarak açıklanmıştır. Kazakça şıt, Uygurca çitan, Özbekçe çetän devär sözleri ‘çit’ karşılığındadır. Azeriler çit yerine çäpär (çeper) sözünü telaffuz ediyorlar. Çeper sözü Farsça ve Kürtçede de kullanılıyor. Kürtçede ‘başa örtülen yazma’ya da çit denilmektedir. Çeper sözünün Türkçeden bu dillere intikal ettiği ve Türkçe çeb/çep kök sözcüğüyle ilişkili olduğu sanılmaktadır. Çet ve çep kelimeleri, bir şeyin karşısında oluşu dile getirmiştir. O nedenle, çet ile çep aynı kökten t/p dönüşümüyle farklılaşmış olabilir. Bununla birlikte, Sumerce gi-du (=çit, kamış çit) sözünün Semitik Dillerin etkisiyle cidu>cid>çit şekline dönüşmüş olduğundan emin değilim. Türkçeye yakın dillerde görülen çit, şit vb. sözlerin Slav Dillerde bulunan ‘duvar, sur, çit’ karşılığındaki zid sözüyle etimolojik açıdan ilişkili olduğu söylenebilir. Sırpça, Hırvatça, Boşnakça ve Slovence zid, Çekçe zed şekliyle ifade ediliyor. Latince situs (= mevki, mahal; sınırları belirlenmiş alan) ve sedeo (=kuşatmak) kelimelerini de yukarıda altı çizili olanlarla ilişkilendiriyorum. Sit sözcüğü de aynı açıdan dile getirilmiş olmalıdır. Bugün kullandığımız site sözü Latince situs sözünden kalmadır. Sonuç olarak, zid, çit, şit ve sit kök sözcüklerinin ortak bir menşeye dayanmış olduklarını sanıyorum.