Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Çorba

13 Ağustos 2019

     Çorba sözcüğü dünya dillerinde benzer sözcüklerle ifade edilmektedir. Bu sözcük, yaygın kanıya göre, Farsça şor (tuzlu) ve ba (aş) sözcüklerine dayandırılmaktadır. Oysa, çorba sözcüğünün dünyanın birçok dillerindeki karşılığı Sumerce kökenlidir. Bu bağlamda, Sumerce sub (içmek), sub-a (içen) sözcükleri bulunmaktadır. Çorba da içilen bir aş olduğuna göre, aşağıda örnekleyeceğim dillerde bulunan çorba karşılığındaki sözcükler Sumerce sub (içmek) ile ilişkili olsa gerektir. Almanca Suppe, Danca suppe, İngilizce soup, Hintçe soop; Sırpça, Makedonca ve Bulgarca supa, Baskça zopa, Katalanca sopa, Arnavutça supë; Rusça, Belarusça, Endonezce, Sindhice, Malayca ve Urduca sup, Norveççe suppe, Flemenkçe soep, Bengalce supa, Fransızce soupe, Rumence supǎ, İtalyanca zuppa, Lüksemburgca zopp, Estonca supp, Yunanca soupa, Sırpça supu.

    Türkçeyle akraba dillerden sayılan Kazakça sorba, Kırgızca sorpe ya da şorpo, Özbekçe şorvä, Uygurca şurpa ya da şorva sözcüklerinin; İrani Diller eksenindeki Tacikçe şurbo, Peştuca şurva sözcükleri gibi Kürtçe şorbe sözcüğüyle bağlantılı olduğunu söylemek mümkündür. Bu dillerde çorba karşılığında telaffuz edilen şor, şur ya da sor ön ekleri ‘tuzlu’ karşılığındaki Kürtçe ve Farsça şor sözcükleriyle ilişkili olmayabilir.  Kürtçe şorbe sözcüğündeki şor ön ekinin, suyun sesini belirten bir ön ek olması da olasıdır. Şorbe sözcüğündeki be son eki ise, – aba/abe ve bunların bir türevi olan ava/ave ile bağlantısı düşünülürse bu takdirde – ‘su’yu ifade etmiş olur. Bu bağlamda, şarap ve şurup ile Kürtçe şorbe ve buradan intikalen Türkçe çorba sözcüklerinin aynı etimolojik temellere dayandığını sanıyorum. O nedenle Arapça kökenli gösterilen şurup ve şarap sözcüklerinin de Kuzeybatı İrani Dillerden kaynaklandığı görüşündeyim. Çorba benzeri sözcüklerin İran halklarının bir kısmınca kullanılmış olduğunu belirliyoruz: Şirba (sütlü aş), mastba (yoğurtlu aş) ve spidba (yoğurtlu ya da ayranlı yiyecekler) gibi. Bu açıdan, ‘çorba’yı da şor (tuz, tuzlu) ve ba (aş) sözcükleriyle ilişkilendirmişlerdir. Moğollar çorbaya şöl diyorlardı. Öyle sanıyorum ki, şölen sözcüğü, yapılan birtakım toplu etkinliklerde topluluğa çorba dağıtılmasıyla ilişkilidir.