Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

Son Eklenenler

 

 

 

 

 

 

Diana

15 Mart 2020

     Roma mitolojisinde ay tanrıçası. Yunan mitolojisindeki Artemis’le ilişkilendirilmektedir. Jüpiter ile Latona’nın kızıdır. Yaygın olarak gökyüzünde ay ile temsil edilmektedir. Yeryüzünde ise daha çok geyik ile sembolize edilmektedir.

     Diana adındaki Di ön eki ‘ışık’; –ana ise günümüzde de kullanılan ‘ana’ karşılığındadır. Diana, ‘ay tanrıçası’dır. Bir başka deyimle ‘ışık anası’dır. Sumerce iti (=ay) sözündeki ilk i harfi düşünce ti beliriyordu. Ay tanrıçası Diana’nın ‘Di’ ön eki Sumerce İti/ti (=ay) kökenine dayanmış olabilir. İbranicede zòhar (=ışıma, parlama) sözünün ön eki ışımayla ilgili kök sözdür. Arapça ḍiya (ziya), ‘ışık’ demektir. Latince deus sözündeki de kök unsuru ‘ışıma, ışık’ ile ilgilidir. Zeus (Deus) adındaki ze hecesi tıpkı de, di, deu, dieu, diyeu gibi bir kısım Aryen Dillerde ‘ışık’, ‘gök’, ‘gökyüzü’ karşılıklarında dile getirilmiştir. Bu açıdan Jupiter adının ‘Zeus Baba’ karşılığında Diespiter ya da Ze(us)-piter/Zeu(s)-piter şekillerinden dönüşmüş olması mümkündür. Bana öyle geliyor ki, ‘ışık’ ve ‘tanrı’ karşılığındaki sözler birbiriyle örtüşmektedir. Bkz. Jüpiter.

     Latince Deus (=Tanrı) ve Dea (=tanrıça) ile Eski Yunanca Theós (=Tanrı) ve Theá (=tanrıça) adları ortak bir tarihselliğe sahiptirler. Bu durum Batıda, sonradan ayrışan Latin kökenli dillere de yansımıştır. Fransızca dieu (=Tanrı) ve divin (=tanrısal) sözleri mevcuttur. Zeus’un baldırından türediği öne sürülen Dionysos’un adındaki Di/o ifadesi de bir başka örnek oluşturmaktadır. Göğü gürleten, şimşeği çaktıran Zeus’tur. Zeus bir bakıma ışığın, gökyüzünün ve güneşin kendisidir. Eski Türklerdeki Tengri (=Tanrı) sözü Çince tian sözünden gelmektedir. Çince Tian sözü hem ‘gök/gökyüzü’ hem de ‘Tanrı’ karşılığındadır. O halde kadim medeniyetlerin ‘ışık, gök, gökyüzü’ karşılığındaki di, zi, ti ya da de, ze, te ön ekli sözleri aynı zamanda ‘Tanrı’nın da adı olmuştur. Bu kökler; ju, yu gibi seslere de dönüşmüştür. Ju-piter/Yu-piter örneğinde olduğu üzere. Öyleyse, ışık ile tanrı karşılığındaki sözler ortak bir kökene dayanmaktadırlar.

  Diana, aynı zamanda şahıs adı olarak da tercih edilmektedir. Ermenilerde, Gürcülerde, Kırım Tatarlarında ve yakın komşularında Diana adıyla karşılaşılmaktadır. Diana adı, son yıllarda bizim yaşadığımız coğrafya ile mücâvir alanlarında görülmektedir. Diana, şahıs adı olarak Diyana şekliyle de kullanılmaktadır.