Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Enik

24 Eylül 2019

    Kedi, köpek gibi hayvanların yavrusu. Kimi yörelerde insan yavrularına da enik deniliyor. Akadca enequ (=emzirmek) sözüyle bağlantılı olabilir. Bu sözden türeyen Akadca mušeniqtum (=süt ana) sözcüğü bulunmaktadır. Bu bağlamda, enik sözcüğünün emzirilen yavrular için dile getirilmiş olduğu kanısına varıyorum.

   Hasan Eren, Soyotça enik (=köpek yavrusu), Uygurca enük (=kaplan yavrusu) örnekleriyle birlikte Gagavuzcadaki yenik şeklinin başındaki y harfinin ikincil bir ses olduğunu, kelimenin aslının enik olduğunu öne sürmektedir (Hasan Eren, “Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü”, Ankara 1999, s.136). Mazgirt yöresinde ana dili Kürtçe olan ahali, Türkçe konuştukları vakit yeni sözcüğünü eni diye telaffuz ediyorlardı: “Eni elbiselerini giy”dedikleri gibi.

    Sumercedeki en.nu.uĝ (=korumak, himaye etmek, beklemek) sözüyle bir bağlantının olması mümkündür. Yeni doğan canlının himayeye, korumaya muhtaç olduğu göz ardı edilemez. Bununla birlikte; Azerice, Kırgızca, Özbekçe ve Uygurcada enik yerine küçük sözcüğü telaffuz edilmektedir. Bu dillerde enik tercih edilmeyip, küçük deniliyor. Aynı karşılıkta; Kazakça küşik, Tatarca köçik ve Türkmence gücük sözcükleri dile getiriliyor. Adı geçen dillerde, ‘yeni’ karşılığında eni şeklinde bir ifade kullanılmamaktadır. Bu bağlamda, Anadolu’da Kürtçenin konuşulduğu birçok yörede ‘köpek ya da yabani/vahşi köpek (=kurt) yavrusu’na “kuçık” denilmektedir. Bu sözcüğün Türkçeden Kürtçeye geçmiş olduğunu sanıyorum.