Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Erişte

15 Mayıs 2020

     İnce ince kesilerek kurutulmuş hamur. Ev makarnası olarak da biliniyor. Erişte sözü, Kürtçe ve Farsça rişte (=şerit, ip) sözünden dönüşmüştür. Bu nedenle, Farsça ve Kürtçede ‘erişte’ karşılığında rişte denilmektedir. Kürtçede rişte (=ince uzun kesilmiş ve kurutulmuş hamur) sözüyle birlikte kimi yörelerde erişte de deniliyor. İranlılar erişte’yi -spagetti’ye benzettiklerinden olsa gerek- erişte-yê Frengi adıyla da anıyorlar. Oysa, ‘erişte’nin olduğu yüzyıllarda Avrupa’da spagetti görülmüyordu. Bu açıdan spagetti’nin, ‘erişte’nin Batı’daki karşılığı olduğu kanısındayım. Azericede yerleşen äriştä sözü Türkçeyle aynı dil ailesinde yer alan diğer dillerde görülmemektedir. Ermenicede arişta (=erişte) şekli telaffuz edilmektedir.

     Tacikçe rišta (=sicim, ip), Urduca ve Sindhice rasi (=ip) ile Sanskritçe rajju (=kordon, şerit) aynı kökten türemiş olmalıdır. Erişte, İtalyancada spaghetto olarak bilinmektedir. İspanyolca espagueti kelimesi, spagetti’nin karşılığıdır. İtalyanca spogliare (=şerit) sözü de aynı köktendir.

     Kürtçe rişte, aynı dildeki riste (=satır, cümle) ve ristın (=topraktan biten sarmaşık benzeri bitkilerin uzuması; yün veya iplik eğirmek) sözleriyle ilişkilidir. Bu kelimeler uzunluğa veya uzamaya işaret etmektedir. Bunlara Kürtçe riş (=sakal), rişên (=ince ince yağmak), rişme (=yular) ve riştın/reştın (=pamuk veya yün eğirmek, ip haline getirmek) sözlerini de ekleyebiliriz. Bu örneklere istinaden erişte sözüne yol açan rişte kelimesinin Kürtçe orijinli olduğunu sanıyorum.