Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Faşizm

15 Şubat 2021

     Demokratik bir düzen yerine, milliyetçi veya ulusalcı bir baskı ve zorba rejimi kurmayı hedefleyenlerin ideolojisi. Faşizm yanlısı kimseye faşist deniliyor. Benito Musolini liderliğindeki Milliyetçi Faşist Parti 1922-1943 yılları arasında iktidarda kaldı. Bu partinin temel ilkeleri, kendisini Sicilyalı filozof diye tanıtan Giovanni Gentile tarafından  “La dottrina del fascismo”  (=faşizmin doktrini) adıyla yayımlanmıştı. Önceleri sosyalist bir eğitimci olan Musolini, sonradan sosyalist görüşlerine milliyetçiliği de monte edince tehlikeli bir yönelime girmiş oldu. Farklı etnik veya kültürel olguların bulunduğu bir toplumsal yapı içinde milliyetçilik ideolojisi, bölücü ve ayrıştırıcı bir ideolojidir; emperyalistler tarafından genellikle çok uluslu ya da farklı kültürel doku ve olguların mevcut olduğu coğrafyalarda kışkırtılmıştır.

    Farklı adlarla kendilerini ifade etmiş olsalar bile, öz itibariye bunların tümü de faşist partiler ya da yönetimlerdi. Ortak temaları ise “milliyetçi toplumcu düzen” safsatasıydı. Sosyolojik açıdan bakılınca bir toplumsal yapının farklı milliyetlerden yurttaşlarca oluşturulduğu görülür. Hem toplumun tümünün hak ve çıkarlarını savunuyor görüneceksiniz hem de toplumu oluşturan milliyetlerden veya farklı kültürel yapılardan birinin çıkarlarını diğerlerinden üstün tutacaksınız. Bu durum akıl ilkelerine aykırı bir hal olur.

    Latince fascia, fascio, fascis, fascina, fasciola ve fasciātim gibi sözler ‘gürz’, ‘sargı’, ‘bandaj’ ve benzer karşılıklarda dile getirilmiş. Söz gelimi Latince fascis sözü ‘sopalara sarılı balta’ gürzü demekti. Resmi törenlerde sopalara sarılı baltalı gürzleri omuzlarında taşıyan askerlerin geçit merasimi yapılırdı. Sopalara sarılı balta gürzü faşizmin olmazsa olmazıydı. Toplumu sopayla o da yetmezse baltayla düzene uyarlama baskısı ve zorbalığı tercih ediliyordu. Her ülkenin ayak takımı bu ideolojinin payandasıdır. 

   Fransızca fascisme sözünden Türkçeye aktarılmıştır. İtalyanca, İspanyolca ve Portekizce fascismo, Almanca Faschismus, İngilizce fascism, Kürtçe faşizm, Gürcüce pashizmi, Flemenkçe ve Norveççe fascisme, Yunanca fasismós, Rusça ve Ermenice fashizm, Hırvatça fašizam vd.