Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Fetişizm

18 Şubat 2021

     Evrensel ölçekte birçok toplumlarda görülen birtakım nesnelere olan inanç uygulaması. İçinde tılsımlı güç olduğuna inanılan nesnelere fetiş denilmiş. Portekizce feitiçio (=büyü, sihir, afsun, tılsım) sözünden kaynaklanmıştır. Fetişizm yalnız Afrika’da değil dünyanın her kıtasında görülmüş ve görülmeye devam ediyor. Tektanrıcı evrensel dinlere rağmen, fetiş inancı evrensel dinlerin içine de aktarılmıştır. Nazar boncuğu, at nalı, salyangoz veya kaplumbağa kabuğu, bez parçası, boynuz, post, pençe, taş, vb. birer fetiş örnekleridir. Fetişler Tanrı yerine konulmadığından fetişizmi ilkellik olarak görmek ucuz suçlama yoludur.  Fetişler birer nazar kalkanı, kötü ruhları uzaklaştırıcı, insana dirlik ve esenlik verdiğine inanılan objeler olarak algılanmıştır. Devletlerin kendi yurttaşlarının psikolojik hastalıklarına bigâne kaldığı post modern bir dünyada insanlar kendi sıkıntılarını, ruhsal düzensizliklerini tedavi ve moral takviyesi için bir kısım objelerde var olduğuna inandıkları fizik ötesi güçlerden medet ummuşlardır.

     Fransızca fête (fet: ‘bayram, şenlik, eğlence, doğum günü’), fête-Dieu (fetdiyö: ‘Katoliklerde şaraplı ekmek yortusu), fêter (kutlamak), fêtiche (fetiş: ‘nazarlık, muska; fetiş, metafizik şeyler’), fétichisme (fetişism: bir kısım nesnelerde sihir bulunduğunu öne sürenlerin görüşü’), fétichiste (fetişist: ‘fetişlerin büyücülüğüne inancı olan) sözleriyle karşılaşılıyor. Fransızca bu sözlerin Latince feto (=erkenden ortaya çıkarmak, doğurmak) ile ilişkili olmadığı görüşündeyim. Latince faciēs (=biçim, şekil, kalıp, suret) ve faciō (=kurban olarak sunmak), İtalyanca sacrificio (=kurban) sözleriyle bağlantılı olabilir. İtalyanca fascino (=büyü, sihir, tılsım; cazibe, çekicilik) sözünü de bunlara ekleyebiliriz.

     İtalyanca feticismo, İspanyolca fetichismo, İngilizce fetishism, Portekizce ve İspanyolca fetichismo, Almanca Fetischismus, Flemenkçe fetisjisme, Rusça fetishizm, Sırpça fetišizam, Bulgarca fetishizŭm, İsveççe fetischism, Norveççe fetisjisme  ‘fetişizm’ karşılığında biliniyor.