Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Gani

31 Ocak 2021

     Varlıklı, zengin, verimli; güzel, Tanrı’nın sıfatlarından biri. Arapça ġanî (=varlıklı, zengin) sözünden alındığı anlaşılmaktadır. Farsçada da kullanılmaktadır. Tacikçe ġanî de aynı karşılıkta dile getirilmiştir. Kökleri Sumerceye dek varmaktadır. Sumerce ga (=zenginlik), ni (=zenginlik, bolluk, zengin) ve niĝ (=kazanç, pay, ürün) kelimeleri de Arapçadaki ġanî sözcüğüne temel oluştur muştur. Sanskritçe dhanika (=zengin, varlıklı) sözünün de kökensel açıdan yukarıda altı çizili kelimelerle ilişkili olabilir. Sumerce ni kök sözcüğü ‘varlık’ diye bilinmiştir. Nimet kelimesi de bunlarla bağlantılı olmalıdır.

     Nimet sözünün Arapça ġanima (=savaş esnasında gasp edilen mal mülk) kelimesiyle münasebeti bulunuyor. Öte yanda, Arapça ġanima sözünün temeli ise Arapça ġanam (=koyun) kelimesidir. O zamanlar insanların başlıca mal varlığını koyunlar oluşturuyordu. Koyun sürülerine sahip olmak Ön Asya halklarının başlıca servetiydi. Arapça ni’ma (=bolluk, verimlilik) ve ni’met  aynı kökenden gelmektedir. “Ey Nesîmî, can Nesîmî ol ġanî mihmān iken/ Yarın şefāatdārım Ahmed-i Muhtar iken/ Cümlenin rızḳını veren ol ġani Settār iken/ Yeryüzünün ḥalîfesi ḥünkâra minnet eylemem” // “Gerçek olan olur ġanî/ Ġanî olan olur velî/ Nesîmî’yem yüzün beni/ Derim meydanda meydanda” (Kul Nesimî, XVII. yy).