Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Girdap

8 Temmuz 2020

     Suyun burgu gibi dönmesi, su çevrintisi, burgaç, anafor. Mecaz olarak, içinden çıkılması güç bir durum. Girdaba düşmek, içinden çıkılması güç duruma düşmek olarak algılanmaktadır. Farsça gird (=yuvarlak) ve āb (=su) sözlerinden oluşmuş. İranlılar, yuvarlak Arap ekmeğine girde, ‘ceviz’e ise girdū demiş. Eski Farsça vrttā (=çevirme, dönük) kelimesine dayanılarak, Pehlevice ve Partça gart (=yuvarlak) sözü telaffuz edilmiş. ‘Yuvarlak çörek’ karşılığında Pehlevicede vartak deniliyordu. Pehlevicedeki gart kelimesinin Avestaca skarena sözüyle ilişkili olduğu sanılmaktadır.

     Farsçada gird sözü ‘yuvarlak, dairesel; çevre, etraf’ karşılığında biliniyor. İranlılar bir atmosfer olayı sayılan ‘hortum’a da girdap diyor. Yuvarlak şeklinden dolayı ‘küçük çadır’a Farsçada girdek denilliyor. Farsça girdek sözü Türkçede gerdek şeklinde ifade edilmiştir. Latince vortex (=girdap) kelimesinin Pehlevice vartak sözüyle aynı kökene dayandığı anlaşılmaktadır. “Cāhil geziyor zevrak-ı ikbāl-i sāfada/Ârif yüzüyor merkez-i girdāb-ı belāda” (Mehmet Âkif).