Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Hac

7 Eylül 2020

        Mukaddes sayılan bir mekâna yapılan seyahat. İnsanoğlunun en arkaik ibadet şekillerinin önde gelenidir. Dünyada sayısız hac yerleri var olmuştur. Bunların en önde gelenlerinden biri, Mekke’de İslam öncesi dönemin Hac mekânı olan Kâbe’dir. İslamiyet de bu mekânın Hac yeri olma geleneğini devam ettirmiştir. Hac kelimesi İbranice hag (=taş; kutsal mekân ziyareti, ayin; bayram) sözüyle bağlantılıdır. İbranice Hag sözü, Arapçada Hac şeklinde telaffuz edilmiştir. İbranice hag (=taş; bayram) sözünü aynı dildeki hwg (=bir şeyin etrafında dolanma) köküne bağlamak doğru olmasa gerektir. Bu ilişkilendirme İslam sonrasında uydurulmuştur. İbranilerin Hag Hasukkot (=çardak bayramı), Hag Ha-aviv (=ilkbahar bayramı), Hag Hamatzot (=hamursuz bayramı) bayramlarının yanı sıra Hag-Ha-asif, Hag Ha-ḳasîr gibi birçok bayramları bulunuyordu.

        Tevrat’ın eski kısmını oluşturan Huruc kitabında “Beni tebcil için yılda üç kez hag âyîni icra edeceksiniz” denilmektedir (XXXIII, 14). Aramice ve Süryanice metinlerde karşılaşılan hagga (=bir objeyi kutsama) kelimesi de İbranice hag ile aynı kökene dayanmaktadır. İbranice hag kelimesi hem ‘bayram’ hem de ‘taş’ karşılığıyla ifade edilmiş. Bu bağlamda, İbranilerce Hag Şḥor (=kara taş), Araplarca Hacar-i Esved (<Hagar-ı Asvad=kara taş) makamı olduğundan Kâbe Yahudilerce de Hag (>Hac) dedikleri bir kutsal taş mekânı veya bayram yeri olarak kutsanmıştır. İbranice hag (=taş) sözüne istinaden İslam öncesi Araplar hagar (>hacar>hacer) sözünü dile getirmişlerdi. Sonraları Müslümanlar da bu taşı (Hacer’ül-Esved) mukaddes telakki etmişler.

     Eski Yunancadaki hagia (=mukaddes, kutsal) kelimesinin İbranice hag (=taş, bayram, dinsel kutsama) sözüne dayandığı görüşündeyim. Hıristiyan âleminin bin yıllık kutsal mabedi olan Aya Sofya adı, Eski Yunanca Hagia Sophia (=mukaddes bilgi; kutsal bilgelik) adının telaffuz şeklidir. Balkanlarda görülen Hagi şahıs adının Anadolu’da Hacı şeklinde yaygın olduğu görülmektedir. Hacı şahıs adının İbranice hag (=taş bayram) sözüne dayandığı anlaşılıyor. Hag sözü, ‘kutsal yerleri ziyaret etmiş olan’ karşılığında kullanılmaktadır. Hıristiyanlar, İzmir’in Selçuk (Ayasulug) ilçesi yakınlarındaki Panayır Dağı’nda bulunan Meryem Ana Evi’ni ziyaret ederek hacı olmaktadırlar.