Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

Son Eklenenler

 

 

 

 

 

 

Hayta

30 Mart 2020

     Serseri, serkeş, başıboş, havaî, haylaz, saygısız, kaba, kabadayı, holigan, külhanbeyi. Osmanlılar, hayta’ları bir süre eyaletlerin uç boylarındaki askeri birliklerinde görvevlendirdi. Ahmet Vefik Paşa, hayta kelimesini ‘haydut, izbandut, haydamak, berhay müsellah at hırsızı” diye açıklamaktadır. Hayta kelimesinin Balkan Dillerinden Türkçeye intikal ettiği sanılmaktadır. Ahterî Mustafa Efendi, “Ahterî-i Kebir” adlı sözlüğünde ‘deve kuşlarının uzun boylusu’na haytâ denildiğini aktarmaktadır.     

     Hayta sözünün Eski Yunanca ḥaiti (=yele, uzun saç) ve Yunanca ḥaiti (=yele) sözleriyle bir ilişkisini belirleyemedim. Bu sözler, Macarcada haj (hay: ‘saç’) şekliyle bilinmektedir. Osmanlı toplumunda hayta, ‘yerleşik olmayan göçebe yörük topluluk mensubu’ diye de biliniyordu. Şemseddin Sami, kelimenin doğru şeklinin hayda olduğunu öne sürmektedir. Hayta kelimesinin Arapça hayt (=ip, sicim) sözüyle bir ilişkisini göremedim.

     XIX. yüzyılda yaşayan Keçecizade İzzet Molla, “divan”ında: “Rumili haytalarından bir iki yâd ettim. Dağlıyı, Dağ deviren oğlunu etmem ta’dat” (İzzet Molla Divanı, s.23) demektedir. Burada Rumili adının kullanılmış olması hayta adlandırmasının da bu bölgeye özgü olduğunu çağrıştırmaktadır.  

     Hayta sözünün Haydut ile etimolojik bir bağlantısının olması mümkündür. Buna karşın, her iki sözün (haydut ve hayta) içeriksel hacmi ve niteliği farklı görünmektedir. Hayta kelimesinin etimolojik kökeni için bkz. Haydut.