Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

İbrişim

3 Şubat 2020

     Kalın bükülmüş ipek ip. El işlemelerinde kullanılmaktadır. Aynı karşılıkta Farsça ebrîşem (ipek, ipek tel) sözünden Türkçeye geçmiştir. Farsça ebrîşemî (=ipekçi), ebrîfurûş (=ipek satıcısı), ebrîşemkeş (=ipek çekici, ipek işçisi), ebrîşemin (=ipekli) ve benzeri sözler bulunmaktadır.  Farsçaya Pehleviceden intikal eden bir sözdür. Bununla birlikte kökleri Avesta Diline dek uzamaktadır. Avestaca raşa (=sarma, dolama, eğirme) kelimesinin Kürtçe rıs kök sözüyle devam ettiğini sanıyorum. Kürtçe rıstın (=sarmak, eğirmek, bükmek, dolamak; bitkilerin yerden bitmesi) fiilini bu açıdan örnekleyebiliriz. İpek sözünün kökü ip, ibrişim’in ib ön ekine karşılıktır. İbrişim’in rişim son eki, Kürtçe rısım/risim (=sarılı/bükülü olan) ile ilişkilidir. Bu bağlamda, Kürtçede yaygın olarak hevrîşim ve ayrıca kimi yörelerde ibrîşim şekli de kullanılmaktadır.

     Orta Çağ Türkçesinde kullanılan barçın (=ipekli kumaş) sözünün Farsça ebrîşim’den geldiği bir kısım dil bilimciler tarafından dillendirilmektedir. Kaşgarlı Mahmud da ibrişim’den söz etmemiş; barçın (=ipekli kumaş) sözünü aktarmıştır. Yunanca/Rumca brisimi (=ibrişim), Sırpça ve Bulgarcada ibrişim şekilleriyle yer etmiştir. Balkan Dillerinin bir kısmına ibrişim kelimesi Türkçeden intikal etmiş olabilir.