Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Jüpiter

15 Eylül 2019

      Güneş’in çevresinde dolanan gezegenlerin en büyüğü. Güneşe olan mesafesi açısından beşinci gezegendir. Roma mitolojisinde baş tanrı idi. Jüpiter adının, Dies-piter (=gök baba) adından dönüşmüş olması mümkündür. Dies-piter adındaki Dies, ‘gök, tanrı’; piter ise Farsçadaki peder gibi ‘baba’ karşılığındadır. Sanskritçe, Eski Farsça, İtalyanca, Latince ve Latince kökenli Avrupa Dillerinde dieu, diu, zeu kökleri mevcuttur. Eski Hintçe Devas, die, diewas de bunlarla bağlantılıdır. Latincedeki Iupiter adı, Diespiter (=Zeus Baba) adından dönüşmüştür. Eski Hintçe Dyaus-pita (=gök tanrı) ile ilişkilidir. Eski Yunancada dios (=Zeus’tan gelen, Zeus ile ilgili, Zeus’a ait) kelimesi bulunuyordu. Fransızcadaki Dieu (=Tanrı) bununla bağlantılıdır. Homeros’un kullandığı Dia Theaon (=yüce tanrıça) adı, aynı etimolojik kaynaktan türemiştir.

    Eski Romalılar, Roma’nın kutsal tepesi sayılan Capitolium’da bulunan İupiter’in kutsal tapınağında ibadet etmekteydiler. Aynı tepede, İupiter Optimus Maximus (en büyük Jüpiter) Roma İmparatorluğu’nun hamisi olarak tapım görüyordu. İupiter, savaş zamanlarında da Roma’nın baştanrısıydı. Azra Erhat’a göre, Roma imparatorları, İupiter’in yol göstericiliği ve koruyuculuğu altında olduklarını halka belirtiyorlardı (Azra Erhat, Mitoloji Sözlüğü, İstanbul 2011, s.164).

   Jüpiter, Farsçada Müşteri adıyla anılmaktadır. S’ad-ı ekber denince ‘Jüpiter/ Müşteri’ gezegeni anlaşılmaktadır. S’ad-ı asgar ise ‘Venüs/Zühre/Nâhid’ gezegenini ifade etmektedir. Güneş etrafında 11 yıl 315 günde döndüğü öne sürülen bu gezegenin çok sayıda uydusu bulunmaktadır.  Kütlesi Dünya’nın 318 katı olan Jüpiter’in bir diğer adı Erendiz’dir. Kendi ekseni üzerinde 9 saat 55 dakika 29,71 saniyede döndüğü söylenen Jüpiter’e Bercis de denilmektedir.

   Farsça ve Urduca Müşteri, İngilizce Jupiter; Rusça, Ermenice, Kazakça ve Özbekçe Yupiter; Almanca Jüpiter, Kürtçe Jupiter, Latince Iovis, Tacikçe Zevs, İtalyanca Giove, Nepalce Vrhaspati, Hintçe Brhaspati, Arapça Kawkab almuştari, Pencapça Jupitara, Peştuca Dehupiter, İrlandaca Iúpatar, Litvanca Jupiteri, Moğolca Barkhasbadi; İspanyolca ve Portekizce Júpiter adlarıyla belirtilmek tedir. Eski Hint inançlarında Dyauspita diye bilinmektedir. Bu tanımlama da ‘Zeus Baba’ karşılığındadır.