Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Kadın

8 Mart 2021

     Evin yönetimine katılan evlenmiş veya erişkin bayan. Önceleri katun veya ḥatun şeklinde ifade ediliyordu. Kürtçe ḥatun (=hanımfendi) sözünden alınmadır. Orta Çağda Türkçede kullanılan ḳatın veya ḳatun (=katılaşmak) sözüyle bir ilişkisi yoktur. Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğünde kadın değil katun (=kadın, hatun) sözü yer alıyor. Oğuz boyları Kürtlerle münasebet tesis edince Kürtçe ḥatun kelimesini alarak katun şeklinde telaffuz ettiler. Merkezi Asya’nın Aryen milleti olan Soğdlar ‘kadın’a ḥwatēn diyorlardı. Kürtçe ḥatun ile Soğdca ḥwatēn aynı kökten türetilmiştir. Farsçada kadına zen, ḥanım veya banu deniliyor. Orhun Yazıtlarında kadın kelimesi bulunmuyor.

     Kürtçede kadına jın deniliyor. ‘Hanımefendi’ veya ‘asil kadın’lara ise ḥatun deniliyor. Kürtçe jın (=kadın) kelimesi Sumerce nin (=kız kardeş) sözcüğü ile bağlantılıdır. Akadlılar ise ‘kız kardeş’e aḥātu(m) diyorlardı. Bu sözün ‘kardeş’ karşılığındaki Akadca aḥu(m) sözcüğüyle ilişkisi mevcuttur. Eski Yunancada gyné (=kadın) kelimesine istinaden gyneikon, gynaikeios, gynaikos ve benzer sözlerle ‘kadın’la ilgili açıklamalar yapılmıştır. Zaza diye tesmiye edilen Deylemilerde keyna veya keyneke (=kız) sözü telaffuz ediliyor. İsveççe kvinna, Norveççe kvinne, Çekçe, Sırpça ve Hırvatça žena ‘kadın’ı ifade ediyor. Tacikçe zan, Urduca nari, İbranice işa, Arapça nisa, Ermenice kin, Hintçe mahila, Gürcüce kali ‘kadın’ karşılığındadır. Türkmence ḥatın veya ayāl, Özbekçe ḥatin veya eyal, Kazakça äyel, Kırgızca katın, Uygurca ayal veya ḥotun ve Tatarca ḥatın aynı karşılıkta telaffuz ediliyor.

    Bu satırları yazdığım bugün Dünya Kadınlar Günü olarak etkinliklerle anılıyor. Son yıllarda giderek artan kadın cinayetlerinin önlenmesine yönelik devleti yöneten zevatın mücbir uygulamalarda bulunmasının vakti aşınmaya yüz tutmuştur. Psikolojik rahatsızlıkların zirve yaptığı bu coğrafyada aile ruh sağlığı merkezlerinin ivedilikle açılması gerektiği görüşündeyim.