Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

Son Eklenenler

 

 

 

 

 

 

Kösele

19 Şubat 2020

     Ayakkabı tabanı ile bavul ve çanta gibi eşyaların yapımında kullanılan işlenmiş dana derisi. Farsça gav ve Kürtçe ga, ‘öküz, sığır’(>gavan: ‘sığır çobanı’) ile Farsça/Kürtçe sal (=yıl, sene) sözlerine istinaden Farsça gavsale (=yıllık sığır, bir yıllık sığır, dana) sözünden yayıldığı anlaşılmaktadır. Gavsale kelimesi zamanla gosale ve kösele şekline dönüşmüştür.  Meninski, sözlüğünde (1680 yılı) “küsāle: buzağu” derken “kösele” karşılığında Latincecorium caprinum (=keçi derisi)” sözünü aktarmaktadır. Ahmet Vefik Paşa, “Lehçe-i Osmanî”sinde (1876 yılı) kösele karşılığında “Gönden terbiye olunan kalın deri, gavata. köselesi pek kalın vâkite. İnek köselesi videlâ. dana köselesi güderi. Kösele geyik derisi taklidi ayak kabı köselesi altı. kösele taşı berber vesaire bileğisi, sumaki” açıklamasını yapmaktadır. Kürtçe kosele; Türkçede kösele şeklinde telaffuz edilmiştir. Kösele karşılığında, Ermenice kaşi sözü kullanılmaktadır.

     Slav Dillerine de İrani kökenden intikal etmiş olmalıdır. Rusça, Slovakça ve Bulgarca koja; Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça koşa, Çekçe kuje telaffuzları ‘deri’ karşılığındadır. Türkçeye akraba dillerde kösele ve benzeri sözler kullanılmamaktadır. Aynı karşılıkta, Türkmence galın deri, Özbekçe kalin teri, Kazakça kalın teri, Kırgızca kön teri ya da kalın teri, Azerice işlenmiş galın deri denilmektedir.

     Türkçede kösele suratlı (=utanmaz adam), kösele taşı (=bir tür bileme taşı), kösele gibi (=çiğnenmesi güç olan) ve kösele çivisi (=yassı başlı kısa bakır çivi) sözleri bilinmektedir.