Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Kulak

 

22 Mayıs 2020

     Başın iki yanında bulunan, sesleri toplayıp içeriye alan işitme organı. Orhon Yazıtları’nda kulkak, Kutadgu Bilig’de ķulġak ve ķulaķ, Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğünde kulḥak, kulkak ve kulak; A.von Gabain’in gramerinde ķulġak, ķulaķ ve ķulġaķ şekilleri görülmektedir. Ancak bu kaynakların hiçbirinde “kul (=işitmek)” diye bir söz geçmemektedir. Orta Çağda Türkçede mevcut olan bu sözlerin Hint-Avrupa Dillerindeki klein (=işitmek) sözüyle ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Omiros’da klio (=işitmek, duymak), Eski İrlanda Dilinde cloth (=işitmek), Galcede Klu-s-t (=kulak), Gaelikçede kluas (=kulak), Latince clueā (=ün salmak, adını duyurmak), Omiros’da klitōs (=işitilmiş, adı duyulmuş), Eski İrlandaca clu (=nam, ün, şöhret), Eski Yukarı Almanca Hlūt (=yükses ses) sözlerinin yanı sıra Fince kuulla, Yunanca akouo ve grikó, Macarca hall sözleri ise ‘işitmek’ karşılığında biliniyor. Eski Yunanca klázo (=bağırmak, çığlık atmak) ve klaio (=çığlık atmak, feryat etmek) kelimeleri de yukarıdakilere eklenebilir. Öyle anlaşılıyor ki, otomobil kornası için kullanılmış olan klakson sözü de Eski Yunanca klázo ve klaio sözlerinden esinlenilerek tercih edilmiştir.

     Hint-Avrupa Dillerinde ‘işitmek’ le ilgili sözlerin k-l kök harflerine dayalı oldukları görülüyor. Slav Dillerde s-l kök harflerine dönüştüğü anlaşılmaktadır. Rusça slışat (=işitmek) ve slovo (=söz) örnek lerinde olduğu gibi. Türkçedeki söylemek sözünde de s-l harfleri bulunmaktadır. Zendcede sravah ve çruştih ‘söz söylemek’ olarak biliniyor. Söylemek, işitmek ve kulak karşılığındaki sözlerde k-l, k-r; s-l, s-r; ç-r, ç-l kök unsurlarıyla karşılaşmaktayız. Türkçedeki kulak ve söylemek sözlerinin Hint-Avrupa Dillerinde aynı karşılıktaki sözlerin kökleriyle harmanlandığı fark ediliyor. Bu ve benzeri örneklemeler Türkçenin evveli yatında Eski Hint-Avrupa Dilleriyle etkileşim içinde olduğu gözden ırak tutulamaz. Buna karşın, kulak, gulak ve kolak sözlerinin Türkçeye yakın olan dillerde yaygın olarak mevcut olduğu görülmektedir.