Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Kumpas

22 Mart 2020

     Matbaacılıkta içine harf yerleştirilen ve ayarlanabilen demir cetvel şeklindeki düzenek. Bu düzenek, pergel olarak da bilinmektedir. Ayrıca, dizgi makinelerinde matrislerin yerleştirildiği ölçülü kısma da kumpas deniliyordu. Fransızca compas (=pergel) sözünden yayılmıştır. Türkçedeki kumpas kurmak deyimi, buradan kaynaklanmıştır. İnsanlara, kurum ve kuruluşlara, devletlere kumpas kurmak, onları gözden düşürmek, şahısları tasfiye etmeye varan gizli fesat tertipler olarak bilinmektedir.

     Fransızcadaki compas sözünün Latince com– (=ortak, birlikte, toplu) ve passus (=adım, mesafe, sıra aralık) ile bağlantılı olabilir. Kumpas denilen düzeneğe ya da demir pergele harfler birlikte belirli bir sıraya göre dizilmektedir.  Bu açıdan, İtalyanca compasso, Portekizce compasso, İrlandaca compáis, İngilizce compasses, Flemenkçe kompassen, İsveççe kompasser; Sırpça, Hırvatça ve Makedonca kompasi sözleri ‘pergel’ karşılığındadır.