Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Leke

20 Nisan 2020

     Bir sıvının damlaması ya da dökülmesi sonucu yüzey üzerinde kalan renk değişikliği. Birtakım farklı yüzeylerdeki aykırı renkli nokta veya küçük kısımlar da leke olarak görülmektedir. Kir, pas, döküntü ve benzerleri de leke olarak nitelendirilmiştir. Mecazî açıdan yüz kızartıcı suç, şaibe ve edep dışı durumu da belirtmektedir. Bu nedenle, Türkçede lekelemek, ‘bir kimseyi karalamak’ olarak algılanmaktadır. Kürtçe lêkırın (=dökmek, üzerine dökmek) fiilinden kaynaklanan Kürtçe leke (=döküntü; kir) sözünün Farsçaya ve Türkçeye geçtiği kanısındayım. Ayrıca, Kürtçe lêke! (=dök!) şekli, emir kipidir.

     Öte yanda, Farsçada ‘kir, pis’ karşılığında çirk sözü kullanılmaktadır. Türkçede mevcut olan çirkin, çirkef kelimeleri Farsçadan alınmadır. Farsça rikten (=dökmek) fiilindeki rik ile Kürtçedeki lêkırın (=dökmek) fiilindeki lêk kökleri ortak bir maziden dönüşmüş olabilir. Bu takdirde, ilk harfleri oluşturan l/r, orta harfleri oluşturan i/ê dönüşümü gerçekleşmiştir. Azericede yer eden leke (=kir, döküntü) sözü, Türkçeye akraba sayılan diğer dillerde bulunmamaktadır.