Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Merdane

3 Haziran 2021

     Türlü işlerde kullanılan farklı şekil ve boyutlarda silindir araç. Aynı karşılıktaki Farsça verdāne sözünden alınarak Türkçede v/m dönüşümüyle merdane şeklini almıştır. Farsça verdāne kelimesi, ‘döndürmek’ karşılığındaki Pehlevice wardēnidan veya wardēn sözleriyle bağlantılıdır. Eski İrani Dillerde varata (=yuvarlama) sözü bulunuyordu. Anadolu’da genellikle oklava şekli yaygındır. Türkçeye yakın dillerden Özbekçede oklàv, Kazakçada oktav, Tatarca ve Başkırtçada uklav, Türkmencede oklav ve Azericede oḥlav deniliyor. Kürtçedeki oḥlewi veya oḥlevi şekli Türkçeye yakın dillerden aktarılarak biçimsel değişikliğe uğratılmıştır. Bununla birlikte, Kürtçede merdane şekli de kullanılmaktadır. Merdanelemek ‘bir şeyin üzerinden merdane geçirmek’tir.

     Bir diğer merdane sözü Farsça merd (=yiğit, er; mecazen fedakâr, eli bol) sözüne Farsça -ane (=bir şeye yaraşırlık/uygunluk) son eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu şekildeki merdane ‘mertlere yaraşır şekilde’ diye anlaşılıyor.