Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

Son Eklenenler

 

 

 

 

 

 

Muz

17 Ocak 2020

     Güneydoğu Asya kökenli olarak bilinen bir meyve. Daha sonradan Afrika’ya dalgalar sonucu ulaştığı sanılıyor. Fransızca banane ve İngilizce banana şeklindeki adın Afrika kökenli olduğu, Portekizli tacirler vasıtasıyla Avrupa’ya taşındığı söylenmektedir. Halk arasında doğurgan meyve olarak bilinmektedir. Muzun meyve veren dallarındaki çiçeklenen yere tarak denilmektedir. Bu taraklarda çift sıralı parmaklara benzer meyveler oluşmaktadır. Takriben her tarakta çift sıralı olmak üzere 10-26 arası meyve yer almaktadır. Üstteki meyveler bir altındakine göre daha büyük olmaktadırlar. Bir kısım kaynaklar, muzun 1750’lerde Alanya’ya getirildiğini, ancak ticari maksatla üretiminin 1930’larda başladığını aktarmaktadır. Muz üretiminde Hindistan, Çin, Endonezya, Brezilya, Ekvador ve Filipinler başı çekmektedir.

     Muz adının kökenine ilişkin bir bilgiyle bugüne dek karşılaşmadım. Yaygın kanıya göre, muz adı Arapçadır. Ayrıca,  kimileri banana sözünün Arapçada ‘parmak’ demek olduğunu iddia etmişlerdir. Oysa, bunun doğru olmadığı, banan ya da banana sözünün Asya’dan Afrika’ya ithal edilmiş bir söz olması olasıdır. Güney Asya’daki Endonezya ülkesinin Sunda adasında konuşulan Sunda Dilinde ‘el, kol’ karşılığında panangan sözü telaffuz edilmektedir. Muzun tıpkı bir elin parmaklarına benzemesi ile panangan (=el, kol) arasında bir ilişkinin olduğunu sanıyorum. ‘Muz’ karşılığında İbranice bananah denilmektedir. Buna karşılık muz adının Farsçada şekillendiğini ve buradan Arapçaya intikal ettiği kanısındayım. Doğurgan meyve olması nedeniyle Farsça meve (=meyve) ve –za (=doğan, çoğalan; [<zaden: ‘doğmak’, ‘çoğalmak]) sözlerinden oluştuğu görüşündeyim. Bu açıdan, Farsça mevza/mev-ze (=doğuran meyve) sözünün Arapçaya geçerek mawz, mous ve sonrasında muz şeklini almış olduğunu sanıyorum. Bu şekilde adlandırmanın Orta Farsçadan beri ifade edilmiş olması mümkündür. Amharca muzi ve Kürtçe mûz diye bilinmektedir.  Uzak Asyada muz için kele, kala gibi adlar kullanılırken; Afrika ve Avrupa’da banan, banana, banane şekilleri telaffuz edilmektedir.

    Almanca Bananen, Latince bananas, Yunanca banánes, Gürcüce ve Makedonca banani, Macarca banan, İtalyanca banane, Hintçe ve Nepalce kele, Rusça ve Türkçeye yakın Asya Dillerinde banan sözleri kullanılmaktadır.