Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Palmiye

4 Şubat 2020

     Palmiyegillerden ya da hurmagillerden olan ağaçların genel adı. Palmiye, Sumerliler zamanından bu yana bilinen bir ağaçtır. Sumerce ĝeš-gišimmar adı ‘palmiye’ karşılığındaydı. Akadlılar palmiye sütünü uqūrum, palmiye ağacını gišimmarum adıyla dile getiriyorlardı. Kimi kaynaklarda Sumerlilerin palmiyeye  peš-murgu dedikleri de belirtilmişse de bunun sehven yazılmış olduğu kanısındayım. Sumercede ĝeš ön eki ağaç türünü belirtiyordu. Palmiye adının Fransızca palmier (=palmiye: ‘hurmagillerden bir ağaç) sözünden Türkçeye geçtiği anlaşılmaktadır. Palmiye adının Eski Yunanca palame (=el içi, el, el ayası) kelimesiyle bağlantılı olduğu görüşündeyim. Çünkü, palmiye yaprakları, tıpkı bir elin yukarıya doğru açılmış şeklini göstermektedir. Bu durumda, el ayasının yukarıya doğru açılmış olarak bakar halini ifade etmektedir. Bu nedenle, Eski Yunanca palame (=el içi) ve buradan Batı Dilllerine intikal ederek İngilizcede palm (=avuç içi, el ayası; hurma dalı) ve palme (=palmiye, hurma ağacı) sözleri bulunmaktadır. Eski Yunanca üzerinden Latincede yer alan palmae (=palmiye, hurma), palmifer (=hurma taşıyan), palmosus (=bol hurmalı) ve palmatus (=hurma taşıyan) kelimeleri mevcuttur. Almanca Palme (=palmiye, hurma ağacı) sözü Flemenkçe ve Slovencede palm şekliyle yer almaktadır.

     Rusça pal’ma; İtalyanca, İspanyolca, Portekizce, Gürcüce ve Hırvatça palma; Arnavutça palme, Yunanca palámi, İrlandaca pailme sözleri ‘palmiye’ demektir. Buna karşılık, Ermenice armaveni ile Kürtçe darqesb, ‘palmiye’yi ifade etmektedir. Ayrıca, Kürtçede palmiye adı da yerleşmiştir. Fransızcada paume (=pom: ‘el ayası, avuç içi’), palmé (=parmakları arasında perde bulunan, perdeli), palmeraie (=palmöre: ‘hurma ağacı, hurmalık) ve palmier (=palmiye: ‘hurma ağacı, palmiye) sözleri aynı kökene dayanmaktadır. Arapça naḥl (=palmiye) ile Akadca tuḥallum (=hurma) kelimeleri birbiriyle yakın fonetik bir şekildedir.

     Ceviz palmiyesi, mum palmiyesi, yağ palmiyesi gibi türlerin yanı sıra palmiye sözüne dayalı adlandırmalarla karşılaşmaktayız. Palmiye şarabı, Palmiyegillerden yapılan alkollü bir şarap türüdür. Palmiye şekeri, palmiye türlerinden çıkarılan bir şekerli maddedir. Palmiye tortusu, palmiye yağı çıkarıldıktan sonra kalan tortudur. Palmiye mumu, palmiye yağı, palmiye hurması, palmiye kurdu gibi palmiyeyle ilgili şeylerin tanımlaması yapılmaktadır. Şeker palmiyesi (=Arenga Saccharifera) Malezya’da yetişen iri boylu palmiye çeşididir. Bir Orta Doğu palmiyesi sayılan ‘hurma ağacı’nın, 8 binyıldan bu yana ekildiği belirlenmektedir. Boyu 30 metreye uzayan bu ağaçtan yılda 250 kg hurma elde edilmektedir. Hurma, Farsçada ‘yiyecek’ karşılığında kullanılan bir kelimedir. Daha çok Malezya’da yetişen Hindistan cevizi de bir palmiye çeşididir. Güney Amerika’nın tropik yörelerindeki Karnauba Palmiyesi’nden mum elde edilmektedir. Orta Amerika’da yaygın olan Kohun Palmiyesi’nden daha çok sabun elde edilmektedir. Bunların dışında Latince adlarıyla sınıflandırılmış olan birçok palmiye çeşidi bulunmaktadır.