Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Patak

10 Mart 2020

     Dayak, kötek.  Pat, ses ifade eden bir kelimedir. Sanskritçe potha (=darbe, vuruş), Sanskritçe pad (=ayak) ile ortak kökene dayanmış olmalıdır. Yürürken ayakların çıkardığı sesten dolayı Sanskritçe pad (=ayak) denilmiş olduğu görüşündeyim. Farsçada bu söz, sondaki ‘d’ harfi düşerek pa şeklini almıştır. Pad sözündeki ‘d’ harfi her zaman düşmemiş; kimi zaman ‘t’ harfine dönüşmüştür; Türkçe patik ve Kürtçe patık örneklerinde olduğu gibi. Patık/patik, genellikle küçük çocukların ayaklarına giydirmek için örülen bir çeşit örgü çoraptır. Canlı ya da cansız bir şey dövülürken de çıkan sesler pat pat sesleridir. Yunanca patatrák (=patırtı), pateritsa (=değnek, asa), patusa (=ayak tabanı) ve patásso (=ezmek, bastırmak) gibi pat ile başlayan ve ‘ezme, bastırma’ karşılığında birçok söz bulunmaktadır. Kürtçe patpatık (=mantar tabancası) sözü de aynı açıdan bir başka örnektir.

     Kaşgarlı Mahmud’un da aktardığı gibi pat sözü ses belirten bir kelimedir. Yukarıdaki örneklemelerden de anlaşılacağı üzere Sanskritçeye dek varmaktadır. Hintçede visphōtaka, ‘patlayıcı madde’yi belirtmektedir. Sanskritçe pataka (=flama) örneğindeki pat ve patak seslerinin pataka’nın aslında bir ‘sırık, değnek, sopa’ oluşundadır. Öyle anlaşılıyor ki, Sanskrit patakası hem korunma/savunma için bir sopa, hem de ucuna kuyruk ya da perçem takılarak bayraklaştırılan bir araçtır. Türkçe pataklamak (=dövmek) sözü patak (=dayak) kelimesine dayalıdır.