Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Pinti

8 Ocak 2020

     ‘Kirli’ ve ‘pis’ olmayı ifade ederken Türkçede ‘cimri, nekes’ karşılığında yer etmiştir.  Hasan Eren, Ermenice p’int’i (=kirli, pis) sözünden Türkçe ve Kürtçeye geçtiğini belirtmektedir (H. Eren, TDES, s.334). Amerikalı Türkolog Robert Dankoff, Ermenicede p’nt’i (= kirli, pis) şeklini verdikten sonra bununla bağlantılı olarak pinti (= eski püskü, paragöz) versiyonunu da aktarmaktadır (Robert Dankoff, “Armenian Loanwords in Turkish”, Wiesbaden 1995, s.148-149/no:747). Sevan Nişanyan, Acaryan’a atfen (Acaryan, “Hayaren Armatakan Bararan”, IV/507) Ermenice pnti (=pis, menfur) şeklini belirtmektedir (nisanyansozluk.com/?k=Pinti). Nişanyan, aynı yerde söz konusu kelimenin Ermenice pin (=gübre, pislik) sözünden türetildiğini aktarmaktadır.

     Oysa, bu sözü bir süre daha irdelediğimde farklı boyutlarıyla algılıyorum. Eski Yunancada pinos (= kirlilik, pislik) sözünü fark ediyoruz.  Yine Eski Yunancadaki pinarós (kirli, pasaklı) sözü de pinos ile bağlantılıdır. Ayrıca, Kürtçede pun (=eskimiş, kötüleşmiş, solmuş) sözü bulunmaktadır. Kürtçede pınti (pasaklı; cimri) sözünde gövde sözcük pın; Eski Yunancada –os harfleri terk edildiğinde pin şekli belirmektedir. Ermenice pnti ve Kürtçedeki pınti sözlerindeki -ti son ekinin Kürtçeye özgü olduğunu görüyoruz: bra (=kardeş), bra-ti (=kardeşlik); heval (arkadaş), heval-ti (= arkadaşlık) gibi, pın(pin/pun) gövdesine Türkçedeki ‘-lık, -lik’ ekinin karşılığı olan –ti son eki eklenerek pınti sözü belirmiştir.

       Elazığ merkeze yakın köylerin bir kısmında ‘eti yenmeyen hayvan’a pinti denilmektedir.  Samsun’un Çarşamba, Sivas’ın Gemerek, Gümüşhane’nin Şiran yörelerinde ‘tembel ve beceriksiz kimse’ler pinti diye dile getirilmektedirler. Urfa, Bitlis, Çorum ve Rize’nin bir kısım yörelerinde ‘üstü başı pis, pasaklı’ olanlar pinti olarak bilinmektedir. Sonuç olarak, pınti sözünün Farsçada kullanılmadığı; kökünün Eski Yunan, Kürt ve Ermeni dillerinde mevcut olduğu görülmektedir. Ayrıca, Ermeniceden Türkçeye değil, Kürtçeden Türkçeye geçtiği kanısına varıyorum.