Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Pişirmek

23 Ocak 2021

     Herhangi bir besin maddesinin ısıtılarak yenilebilecek ya da içilebilecek duruma getirilmesi. Türkçede önceleri bışır, pışır, pışur kökleriyle dile getirilmiştir. Zamanla bu sözler ağızlarda bişir, bişür ve pişir şekillerine dönüştürüldü. Yaklaşık bin yıl önce Kaşgarlı Mahmud, pış (=pişmek), pışığ/pışık (=pişmiş), pışıgla (=pişirmek), pışur (=pişirmek), pışrıl (=pişirilmek) örneklerini aktarıyor. Türkçedeki bu sözlerin tarihin çok eski dönemlerine dek gittiği anlaşılıyor. Muhtemelen Türkçenin tarih sahnesinde şekillenmediği devirlerde mücavir halklar tarafından buna benzer sözler aynı karşılıkta telaffuz ediliyordu.

     Rusça pyéş, Yunanca psino; Sırpça, Hırvatça ve Çekçe péciLehce piec sözleri ‘pişirmek’ karşılığındadır. Türkçedeki somun ekmek sözü Yunanca psomi (=ekmek) sözünden bugüne geliyor. Bu sözün pişirmek ile ilişkili olduğu söylenebilir. Kürtçe bişi ‘pişirilmiş olan şey, bir tür un ve yumurtadan yapılan yuvarlak küçük çörek’ sözü kullanılıyor. Bu sözün Türkçeden bu dile geçmiş olduğu görüşündeyim. Kürtçe patın (=pişirmek) sözüyle ilişkili olarak patila yarım ay şeklindeki kıymalı börek adıdır. Pişirmek sözü Türkçede olgunlaştırmak, bir işi çözümlemek ve benzeri karşılıklarda da kullanılmaktadır. Pişmek sözü Rusça peç’s’a, Türkmence bişmek, Azerice bişmäk, Özbekçe pişmàk ve Uygurca pişmäk, Kırgızca bışu, Kazakça pisüv şekilleriyle görülüyor.