Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

Son Eklenenler

 

 

 

 

 

 

Satı

24 Ağustos 2019

     İç Anadolu’nun kimi yörelerinde bayan adlarından biri. Anlatılanlara bakılırsa, Satı adı tıpkı Satılmış adı gibi, çocuğu yaşamayan kişinin doğan çocuğunu bir türbeye, yatıra, manevi bir şahsiyete ya da çocuğu yaşayan aileye satmaları nedeniyle, çocuk kız ise adına Satı derler.  Oysa, bu anlatımın doğru olduğuna inanmıyorum. Her ne kadar Isparta dolaylarında ‘satılık mal’ karşılığında satı sözcüğü kullanılmış olsa bile, Satı adının Türkçe olmadığını düşünüyorum. Satı adının Hind coğrafyasından Türklere intikal ettiğini sanıyorum. Sanskritçe sati (iyi kadın, vefalı hanım) karşılığında kullanılmıştır. Bence, Satı adı Sanskritçe sadhu (iyi kişi, yüce kişi; doğru, güzel, iyi) sözcüğünden kaynaklanmıştır.  İyi, vefalı bir hanım olması istendiğinde bu adın kullanılmış olduğu kanısındayım. İngilizcede Suttee deyimi, eski bir Hind geleneğine göre bir kadının kocası öldüğünde birlikte yakılmasnı belirtmektedir. Bu gelenek İskitlerde de görülmüştür. İskitlerde tanınmış ünlü erkekler ölünce kadınları gönüllü olarak mezara gömülmeyi tercih ediyorlarmış.

    Satı aynı zamanda Hinduizmde bir tanrıça adıdır. Hindçede ‘keşiş’ karşılığında da sadhu sözcüğünün dile getirildiği görülmektedir. Hintçede benzer bir sözcük olan sant ise ‘azize’ demektir. Rusçada sv’atoy (=kutsal) sözcüğü aynı etimolojik temellere dayanıyor görünmektedir.

      Satı adı, kimi zaman erkekler için de kullanılmıştır. Osmanlı dönemi eğitimcilerinden Mustafa Satı Bey (El Husrî, 1880-1968) buna bir örnektir. Mustafa Satı Bey, Ziya Gökalp’in “milli terbiye” kavramına karşı çıkarak Durkheim’ci bakış açısı yerine Spencer’ci görüşten yana olmuştur. Mustafa Satı Bey, Gökalp’in her milletin kendi kültürü içinde bir gayesinin olması fikrine taraftar olmamıştır. Satı Bey’e göre, eğitim bireydeki yetenekleri uyumlu bir şekilde geliştirmelidir. 1890 Ankara Kazan doğumlu olan Satı Kadın, Mustafa Kemal’in milletvekilliğine getirttiği bir hanımefendidir. Mustafa Kemal, Hattilere olan ilgisi nedeniyle Satı adının Hati şeklinde değiştirilmesini istemiştir. Satı Kadın, Meclis kayıtlarında Hatı Çırpan olarak geçer.