Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Tercüman

26 Mayıs 2020

     Bir dilde söylenen bir sözü başka bir dile sözlü olarak çeviren kimse. Arapça tercemân (=terceme eden, çeviren) kelimesinden alınmadır. Arapça çoğul şekli terâcim’dir. İbranice tirgem (=tercüme etmek’ten) yine İbranice turgeman kelimeleri yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Arapçada mütercim (<Arapça moutargim) diye de ifade ediliyor. Arapça tercüman kelimesi Aramice tārgmānā’dan intikal etmiş olduğu söylenebilir. Kültürel alanda Aramilerin veya Süryanilerin Orta Doğu’daki faaliyetleri göz ardı edilemez. Arapça tarcumān (<targumān>tercüman), Süryanice tarcamān, Farsça mutarcim, Kürtçe tarcumān ve Ermenice tarkman şeklinde dile getirilmektedir. Çağdaş Ermenicede targmaniç (=tercüman) şekliyle tercih edilmektedir. Söz konusu kelime Türkçede tercüman olarak yer etmiştir. Buna karşılık, Türkçede yaygın olarak Farsça mutarcim’den naklen mütercim sözü telaffuz edilmektedir.

     Bu sözlerin Akadca ragāmum (=ismiyle hitap etmek, seslenmek, çağırmak, anmak) ve Sumerce ve Hititçe tar (=sormak, hüküm vermek, söylemek, ifade etmek, açıklamak) sözlerine istinat etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Hititçe tarkumma (=izah etmek, bildirmek, sormak) sözü aynı dilde tarkumiya şekliyle de telaffuz ediliyordu. Hititçe bu sözlerin bugün kullanılan tercüman kelimesine temel oluşturduğu görülmektedir.

   Tacikçe tarçumon, Urduca tercüman, Peştuca terceman, Azerice tercümeçi, Özbekçe tarcimon, Yunanca dierminéas, Makedonca tolkuvaç, Macarca tolmács, Çekçe tlumočnik sözlerinin yanı sıra Flemenkçe, İsveççe ve Norveççe tolk diye belirtilmektedir. Bu kelimelerin tarihsel açıdan Sumerce, Hititçe, Akadca, İbranice, Aramice ve Süryaniceden kademeli olarak geldikleri söylenebilir.