Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Têz

4 Mayıs 2020

     Türkçede tiz şekliyle de bilinmektedir. Bu yönüyle hem ‘ivedi, çabuk’ hem de ‘sivri, ince ve keskin’ oluşu belirtmektedir. Aynı zamanda, tiz sözü müzikte ‘ince ses’ diye biliniyor. Farsça têz (=keskin, hızlı, güçlü, kuvvetli) ve têj (=ok), Yunanca tij (=keskin), Mazenderan’da tij (=keskin), Eski Farsça tigra (=ok) sözleriyle birlikte, Pehlevice tej veya têz sözleri ‘balta’ diye bilinmektedir. Farsça tēse kelimesi de ‘balta’ karşılığındadır. İran Dillerindeki benzer sözler Avestaca taeža (=keskin kenarlı) sözünden kaynaklanmaktadır. Kürtçe țuj, Beluçça ve Afganca têz ‘keskin, acı ve hızlı’ karşılığıdadır. Sanskritçe tivra (=keskin, kuvvetli) sözü Kürtçe țevır (=kazma) ve țevrık (=çapa) sözüyle bağlantılıdır. Sanskritçe tic (=keskinleşmek) kelimesi de belirtilen örneklere eklenebilir. Sanskritçede tigme ve tikta sözleri ‘acı, sivri, sert ve keskin’ oluşu ifade etmektedir. Türkçede kullanılan têz ve tiz sözlerinin ‘çabuk, acele’ demek olduğu, müzik alanında tiz sözünün ise ‘ince, sivri’ sesi dile getirdiği anlaşılmaktadır.  

     Têz kelimesi, ‘çabuk, acele’ karşılığında Türkçeye yakın dillere de İrani Dillerden intikal etmiştir. Azerice, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe ve Uygurca tēz; Türkmence, Tatarca ve Başkırtça tiz şeklinde telaffuz edilmektedir.