Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Tümen

3 Şubat 2021

     Tugayla kolordu arasında yer alan birlik, fırka; on bin erden oluşan askeri birlik. Moğolca tümen (=on bin; yığın, çokluk) sözünden alınmadır. Moğol imparatoru Cengiz Han’ın askeri düzenlemesinde on bin erden oluşan askeri birliklere de yer verilmişti. Moğol ordusunda tümen komutanına tümen-un-noyan deniliyordu. Bkz. Noyan.

     Moğollar ordusunu onlu, yüzlü, binli, on binli kısımlara ayırmıştı. Söz gelimi, Moğolca minğ/ming, ‘bin’ demekti. Mingan-o Noyan, ‘binbaşı’ demekti. Ferdinand D. Lessıng’in, “Moğolca-Türkçe Sözlüğü”nde (II/1315) “tümen arad” karşılığında ‘halk’, ‘tüm kalabalıklar’ yazılıdır. Moğolcadaki tümen (=on bin) sözüne istinaden ‘on bin akçe değerindeki İran para birimi’ne de tümen denilmiş. Türkçede tümen tümen sözü ‘yığın yığın’ diye biliniyor. Moğolcadaki tümen sözünün Kürtçe tum (=tepe, toprak yığını) sözüyle tarihsel açıdan etimolojik bir münasebetinin olması mümkündür. Köktürklere ait Orhon Yazıtlarında da Moğolcadan alınma tümen sözcüğü kullanılmış. Moğollar disiplinli ve düzenli askeri teşkilatlarıyla başta Türkler olmak üzere mücavir halkları da etkilemişlerdir.