Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Utanmak

16 Kasım 2020

     Mahçup olmak, hayā etmek, onur kırıcı bir davranmaktan sakınmak, kusurlu duruma düşmekten ileri gelen eziklik duygusu, temkinli hareket etmek. Moğolca utu (=içine çekmek) sözüyle bağlantılıdır. Orta Çağda Brahman metinlerinde görülen uwūt (=utanma, ayıp) sözü Moğolca utu sözüyle ilişkilidir. Orta Çağda Türkçede bilinen uwūt sözünün yanı sıra Geç Orta Çağda Türkçede uyat (=utanma, ayıp) veya Brahman metinlerindeki uyāt (=utanmak) şekilleri görülmektedir. Bugün Türkçeye yakın dillerde de uyat şekli yaygındır. Kazakça, Kırgızca ve Uygurca uyat, Başkırtça ve Tatarca oyat, Özbekçe uyät sözleri ‘utanç’ karşılığındadır. Öyle anlaşılıyor ki, Moğolca utu sözü Türkmence utanç aracılığıyla Türkçeye yerleşmiş. Utanmak karşılığında Uygurca ve Özbekçede uyalmak, Kazakçada uyaluv ve Kırgızcada uyalu denilmektedir. Oysa Türkmencede utanmak ve Azericede utanmag şekli telaffuz ediliyor. Belli ki, bu son sözler Moğolca utu ile bağlantılıdır.