Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

 

 

 

 

 

 

 

 

Yenge

5 Nisan 2021

     Kardeş, dayı ve amcanın hanımı.  Yenge sözcüğündeki yen ön ekinin yeni sözcüğü olduğu, ‘yeni’nin ise Kürtçe nu (=yeni) sözünün Türkmenlerce e-nu veya inu şeklinde okunmasından kaynaklandığı görüşündeyim. Kürtçedeki –ge son ekinin ise yer adlarında ‘yer’; diğer sözlerde ise ‘sahip oluş’u ifade ettiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Türkçe yenge sözünün, kökü Kürtçede mevcut olan ê-nu-ge (=yeni olan) ifadesinden kaynaklandığını sanıyorum. Kaşgarlı Mahmud da sözlüğünde “yenğge” şeklini aktararak “yenge, büyük kardaşın karısı” karşılığında ifade etmiştir. Kaşgarlı’nın belirttiği yenğge sözü de yenğ (<yeniğ, ê-nu, ê-niğ) ve –ge son ekinden oluşmaktadır. Bir zamanlar yazılı olarak belirtmiş olmasam dahi, yenge sözünü yeni-gelin ifadesinin kısaltılmış şekli olduğunu düşünüyordum. Oysa yeni-gelin sözünün kısaltılmışı olduğuna dair eski metinlerde ve kaynaklarda -bu yönde- herhangi bir bilgiyle karşılaşılmamaktadır. Böyle olsaydı Kaşgarlı da kendi çağında bu durumu açıklayabilirdi. Bkz. Yeni.

     Yenge kelimesi yanı (=yeni) ve eke (=kız kardeş) sözlerinden oluşmuş olamaz. Kaşgarlı da yenğge demekle bu sözün yanı (=yeni) ve eke (=kız kardeş) sözcüklerinden oluşmadığını belirtmiş oluyor. Kaşgarlı eke sözcüğünü “büyük kız kardeş” olarak tanımlıyor. Yenge sözünü kimileri de geline yardımcı olmak veya yanında durmak karşılığında yanı-ge veya yange şekillerine bağlamaktadırlar. Bu beyhude çaba içinde olanlara sormak gerekir, ‘yenge’nin yanındaki yenge oluyor da ‘yenge’nin kendisi ne oluyor? Dil de mantığa dayanır. Mantıksız bir takım türetimlerle sözün kökenini Türkçe gösterme gayretleri bilimsel esaslara ve metodolojiye uygun olmuyor