Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors

 

 

Bilal Aksoy

Yongar

22 Haziran 2024

     Üç telli bağlama. İranlıların setar (=üç telli) dedikleri çalgıdır. Orta Çağ Türkçesindeki yonu (=yonmak) sözcüğüyle bağlantılıdır. Bu sözcüğün özgün kökü yon’dur. Kıpçakçada yon (=yontmak, heykel yapmak) şekliyle biliniyor. Bu bağlamda Azerice yonmag, Türkmence yōnmak, Uygurca yonumak, Özbekçe yonmàk, Kırgızca conū ve Kazakça jonuv sözcükleri ‘yontmak’ karşılığındadır. Yon sözcüğüne -gar ekiyle türetilmiş olduğunu sandığım bu sözcüğün ‘yontulmuş, yontulmuş ağaç’ karşılığında ifade edilmiş olması mümkündür. Maraş ve Adana dolaylarında “yontulmaya elverişli (ağaç)” karşılığında yongal sözcüğü kullanılıyor. Bir olasılıkla -gar ve -gal ekleri birbirine dönüşmüş olabilir. Yongar sözcüğünün Türkçedeki yonga (=ağaçtan çıkan talaş, parça) sözcüğüyle ilişkili olduğu anlaşılıyor. Farsça setar (=üç telli) kelimesine karşılık aynı dilde yongar (=üç telli saz) sözcüğünün de kullanıldığı belirlenmiştir. Arnavutça jongar veya jungár ‘üç telli küçük saz’ karşılığındadır.