Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Yufka

11 Mayıs 2020

     Oklava ile açılan ince yuvarlak hamur yaprağı. Sacda pişen ince ekmek çeşidine de yufka ekmeği denilmektedir. Kutadgu Bilig’te yuṽġa (=zayıf), yuṽḳa (=zayıf, ince, yufka, aciz) ve yuṽlun (=yuvarlanmak) sözleriyle karşılaşıyoruz. Kaşgarlı Mahmud sözlüğünde yuwga (=zayıf, ince, yufka, âciz), yuwka (=her şeyin incesi) sözlerinin aynı sözlükte yer alan yuw– ve yuv– (=yuvarlamak)  sözü yer almaktadır. Yufka yapan kadınlar sac üzerinde hamuru oklavayla yuvarlaya yuvarlaya yuvarlak hale getirirler. Bu yönüyle bakılınca yuv– (=yuvarlamak) ile ilişkili sayılabilir. Ancak, Kutadgu Bilig’te ve Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğünde yaygın olarak ‘zayıf, hassas, ince’ karşılıklarında kullanıldığını görmekteyiz. Türkçeye akraba dillerde ince sözü yinçgä ve yinçkä şekilleriyle yüzyıllar öncesinden beri bilinmektedir. Bir olasılıkla, Türkler yufka (<yuvka)’yı çok eski zamanlardan beri yapıyorlardı. İnce ve yuvarlak olarak hazırlanan bu hamur yaprağından dolayı,  yufka (<yuvka) sözü, zamanla ‘ince’ karşılığında da kullanılmıştır. 

   Türkçe yufka sözü; Özbekçe yupḳa, Uygurca yupka ve Azerice yuḥa olarak bilinmektedir. Kimi zaman ‘ince’ sözüyle birlikte Başkırtlar yoka, Kazaklar, Tatarlar ve Türkmenler yuka diyorlar. Uygurlar yupka sözünü hem yufka hem de ‘ince’ karşılığında dile getiriyorlar.   

     Bugün, Anadolu’nun birçok yöresinde yufka sözü ‘ince açılmış hamurdan yapılan sac ekmeği’, ‘börek vb. için açılan ince hamur’, ‘zayıf, dayanıksız, hafif’ gibi karşılıklarda kullanılmaktadır. Trabzon yöresinde ‘pide’ye de yufka denildiği görülüyor. Kocaeli dolaylarında ise ‘erişte’ de yufka diye ifade edilmektedir. Farklı yörelerde yuḥa, yufga, yuga, yuka, yuha ve yufḥa şekilleriyle de telaffuz edilmektedir. Türkçede yufka yürekli sözü,  acıma duygusuna sahip oluşu belirtmektedir.