Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Zibidi

8 Mart 2020

     Toplumsal teamüllere aykırı davranan, soytarı, terbiyesiz. Bu sözün Farsça zibiden (=yakışmak, yaraşmak, uymak) sözünden türediğinden emin değilim. Bununla ilişkili olarak Farsça zib (=süs, ziynet) ve ziba (=yakışıklı) sözleri de bulunmaktadır. Farsçada zibidi sözüyle karşılaşmadım. Zibidi sözü olumsuz açıdan söylenmektedir. Kendine bir şeyler yakıştıran yakışıklı her insana zibidi denilebilir mi? Bununla birlikte, Farsçada ziben (=dünyaya rağbet etmeyen kişi) sözü de bulunmaktadır.

     Kürtçe sıpındi, ‘soytarı, terbiyesiz kimse’leri belirtmektedir. Türkçede kullanılan zibidi sözü sıpındi ile bağlantılı olabilir mi? Bir olasılık düzeyinde mümkündür. Bu takdirde, sıpındi>zıbındi>zibindi>zibidi şeklinde bir değişim olduğu söylenebilir. Bununla birlikte Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğündeki “Bir adama kızıldığı zaman süprük denir, ‘süprüntü nasıl acınmadan atılırsa, sen de öyle git’ demektir” ifadesini çeviren Besim Atalay, süprük sözünün süprül olması lazım geldiğini açıklamaktadır. Orta Çağ Türkçesindeki süprüntü sözünün Kürtçe sıpındi’ye yol açmış olabilirliğine dair elan yeterli kanıtlar bulunmamaktadır.

     Akadca isḫappum (=terbiyesiz, yaramaz, adi) sözüyle sıpındi arasında s ve p harflerinin ötesinde gözle görülebilen bir bağlantı belirlenememektedir.