26 Kasım 2022
Üzerinde maden dövülen demir araç; orta kulakta çekiç kemiği ile üzengi kemiği arasında bulunan kemikçik; kunduracının üzerinde ayakkabı perçinlediği demir alet. Kökeni açık değildir. Kaşgarlı’nın sözlüğünde örs sözü bulunmuyor. Türkçeye yakın dillerde kullanımı yaygın değildir. Bununla birlikte Orta Çağ Türkçesindeki or/ur (=vurmak, dövmek) sözcüğüyle ilişkili olabilir. Aynı kökten aynı çağdaki Türkçe uruş (=vurma, vuruş, vuruşma) sözcüğünden dönüşmüş olması olasıdır. Ermenice ors (=av, avcılık) sözcüğüyle aynı kökten olması mümkündür. Buna karşın, aynı dildeki orş/ortz (=basık yer, alçak zemin) sözcükleriyle ilişkisi belirsizdir. Türkçedeki örselemek (=zedelemek, hırpalamak) sözü örs sözcüğüyle bağlantılıdır. Dil bilimci Açaryan Ermenicedeki örs (=zedelenmiş, buruşmuş, zedelenmiş) sözcüğünü aktarmaktadır. Bu sözcük Yunancadaki orseletizo/orseletó (=zedelemek, hırpalamak) sözleriyle birlikte Türkçe or (=vurmak, dövmek) sözcüğünden kaynaklanmış gibidir. Bu bağlamda Kaşgarlı’nın sözlüğündeki ve Kutadgu Bilig’deki ursuḳ (=dövülmek) sözcüğüyle örs sözcüğünün bağlantısı göz ardı edilemez. “Davud’la demirci oldum / Örse çekiç urmağa geldim” (Pir Sultan Abdal).