Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Etimolojik Açıdan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

 

 

 

 

 

 

 

 

Çepni

19 Temmuz 2020

     Anadolu’da göçebe (=terk-men) bir topluluk adı. Çepniler, bir zamanlar yerleşik hayata uzun süre direnmişlerdir. Bulundukları yeri sürekli terk ettiklerinden Terk-men adını aldıkları söylenir. İranlılarca kullanılan Terk-men sözü zamanla Tırkman ve Türkmen şekillerinde telaffuz edilmiştir. Kürtçede Tırkman, Türkçede Türkmen diye ifade edilmiştir. XIV yüzyılda İran Yahudi cemaatinin ileri gelenlerinden ve İran devletinde görevli Reşideddin, Çepni adını ‘savaşmak’la ilişkilendirmektedir. Anadolu’da Çepni adını taşıyan birçok yerleşim yeri bulunmaktadır. Karadeniz, Batı ve İç Anadolu’da yerleşmiş Çepni cemaatleri mevcuttur. Osmanlı döneminde Giresun ve çevresine “Vilayet-i Çepni” deniliyordu.

     Çepniler, aksi, inatçı ve düzensiz oldukları iddiasıyla Selçuklu ve Osmanlılarca tazyik altında tutulmuşlardır. Farsça çep (=aksi, ters, sol; asabi, doğru olmayan) sözü Farsça çepiden (=sapmak, aksine gitmek, ters dönmek) fiiliyle bağlantılıdır. Aynı karşılıkta, Farsça çepānden sözü de kullanılıyor. Farsça çep sözünün Sanskritçe çapa (=eğri, yay, kemer) ile bağlantılı olduğu anlaşılmaktadır. Farsça ve Kürtçe çep ū rast (=ters ve düz; sol ve sağ) ise Türkçede çapraz (=eğik olarak birbiriyle kesişen) olarak ifade ediliyor. Kürtçede çep (=aksi) ve sahip oluşu belirten –ni son ekiyle Çepni (=aksi olan) sözü kullanılmıştır. Bir kısım İran Dillerinde de aynı kelimeyi görmekteyiz. Çepni adını, bir kısım yerel İran kavimlerinin kullanmış oldukları sonucuna varılmaktadır. İran Dillerindeki çep kelimesine istinaden Farsça çeper (=kasnak, çadır), çepev kerden (=talan yapmak), çep şoden (=sapmak, ters dönmek; soldan gitmek) ve çep-nüvis (=aksi yazan, eğri büğrü yazan) sözleri kullanılıyor. Farsça çep çep nigāh kerden (=ters ters bakmak), çepavol (=yağma, çapul) ve çepev (=çapul, yağma, talan) kelimeleri de çep köküyle ilişkilendirilmektedir.