10 Mayıs 2025
Yukarı Fırat Bölgesi’nde bir kadın adı. Bu adın iki olasılığa dayalı olarak türediği belirlenmektedir. Buna göre Ḫaskar adı İlk Çağ tanrıçalarından Anahita’ya Ermenilerce verilen Oskemayr (=altın ana) sıfatıyla ilişkisidir. Buna göre bu ad zamanla Ḫaskar şekline evrilmiş olabilir. Bunun nedeni Anahita’nın altından yapılma giysi, takı ve tacında olduğu gibi altından yapılma heykellerinin bulunuşudur. İkinci varsayım efsanevi kişilik olarak bilinen Düzgün Baba’nın kız kardeşlerinden Ḫaskar adına dayandırılmaktadır. Düzgün Baba da Ḫaskar da Nazımiye yöresinde birer dağ adıdır. Ḫaskar veya Ana Ḫaskar taşlık ve kayalık bir yerde kaynak suyu bulunan bir dağdır. Bu bağlamda Ḫaskar adı Ermenilerce verilen osk(i)-kar (>oskar: ‘altın taş’) adından dönüşmüş olabilir. Her iki halde de Anahita ile bir ilişki söz konusudur. Ana Ḫaskar tıpkı Anahita gibi bir su tanrıçası olarak da algılanmıştır. O nedenle Ḫaskar kadın adını Arapça, Farsça ve Kürtçe sözcüklerle ilişkilendirmenin izaha muhtaç olacağı anlaşılıyor. Ermenice oski/oske (=altın) sözcüğü Sumerce ĝuš-kin (=altın) sözünden kaynaklanmıştır. Erzincan yöresinde olmaya başlayan meyveye haskar deniliyor. Ḫaskar kadın adı Mazgirt ve Nazımiye yöresinde yaygındır ve bu yörede bulunan Ana Ḫaskar kutsal mekânından dolayı rağbet görmüştür. Küçük Asya’nın Doğu’sunda ‘altın’a ilişkin kadın adları yaygındır. ‘Altından yapılma, altın gibi’ karşılığındaki Farsça Zerîn ve Kürtçe Zêrin veya Zêrê aynı geleneğin sonucudur. Bu adlar aynı dillerdeki zer/zêr (=altın) sözcüğünden kaynaklanmıştır.