2 Mart 2026
Atardamar, şiryan; trafiği yoğun olan yol, ana yol. Türkçede ‘ana yol’ karşılığıyla kullanılırken tekrar ana sözcüğü öne alınarak ana arter şekliyle ifade ediliyor. Fransızca artère (arter: ‘atardamar; ana yol’) sözcüğünden. Eski Yunanca àrtēría (=atardamar; soluk borusu) sözcüğüyle bağlantılıdır. Bu sözcük aynı dildeki àrtḗr (=yükselten, kaldıran, yukarı doğru çıkaran) sözcüğüne yer belirten -ia ekinin eklenmesiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aeírō (=yükseltmek, havaya kaldırmak, yukarı doğru çıkarmak) yüklemine dayanmaktadır. Bu yüklem aynı dildeki aḗr (=hava) sözcüğüyle bağlantılıdır. Bu sözcük Proto-Hint-Avrupa bir sözcük olan ve yükseliş belirten awer sözcüğünden kaynaklanmıştır. Kürtçe ewr (=bulut) sözcüğüyle eş kökenlidir. Çağdaş Fransızca artère sözcüğü XIII. yüzyılda Fransızcada artaire şekliyle kullanılmıştır. XIV. ve XVI. yüzyıllar arasında İngilizcede artery şekliyle yerleşmiş ve ‘nefes borusu’ karşılığıyla da ifade edilmiştir. Arter sözcüğü İngilizce artery şekliyle kullanılırken 1805 yılından itibaren atardamar özelliğindeki ırmaklara ve 1844 sonrasında demiryolları için telaffuz edilmiştir. Almanca Arterie, İtalyanca ve İspanyolca arteria, Portekizce artéria, Hollandaca arterie, Romence arteră, İsveççe artär, Rusça arteriâ.