6 Mart 2026
Gelişmiş olan ülkelerin ürettikleri ürünleri satmaları için geri kalmış ülkelerin gelişme süreçlerini engellemeye dayalı ekonomik sistem. Bu sistem II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası entegrasyon, modern diplomasi ve karşılıklı ticari alışverişleri esas alan ilişkiler sürecine evrildi. Bu evrilmeyle birlikte emperyalizm terimi sadece yayılmacılığı ifade eden bir kavram olarak zihinlerde yer etti. Bu sözcük Fransızca impérialisme (en’peryalizm) sözcüğünden Türkçeye aktarılmıştır. Tarihsel açıdan 1826 yılından bu yana emperyalizm sözcüğünün kullanıldığı belirleniyor. Başlangıçta Napolyon’un ülkesini savunma refleksini belirten bir terim olarak ifade edilmiştir. Zamanla Roma ve İngiliz dış politikasını işaret eden bir kavram olarak yaygınlaşmıştır. 1878’den itibaren bu sözcük bir ülkenin başka bir ülke üzerindeki egemenliğini dile getirmiştir. Emperyalizm terimi XII. yüzyıl Fransızcasındaki imperial (=imparatorluğa ilişkin) sözcüğüne dayanıyor. XIV. yüzyıl sonlarında İngilizcede de imperialism şekliyle yaygınlaştı. Latince imperialis (=imparatorluğa ilişkin) sözcüğüyle bağlantılıdır. Bu sözcük aynı dildeki imperium (=imparatorluk, egemenlik) sözcüğüne dayanıyor. Bu sözcük Latince imperāre (=emretmek, buyurmak) yüklemiyle bağlantılıdır. Bu yüklem Latince pārēre (=boyun eğmek, itaat etmek, tabi olmak) sözcüğüne bir şeye yöneliş belirten in- ön ekinden türetilmiştir. Latince imperātor (=imparator, başkomutan) sözcüğü de aynı köktendir. Latinceyle birlikte Fransızca ve İngilizce gibi dillerde aynı kökten türetilen birçok sözcük kullanılmaktadır. Fransızca impératif (=buyurucu, zorlayıcı, emir kipi) sözcüğü bunlardan biridir. İngilizce, Romence ve İsveççe imperialism, Almanca Imperialismus, İtalyanca, İspanyolca ve Portekizce imperialismo, Hollandaca ve Katalanca imperialisme, Rusça imperializm.