3 Mart 2022
NİŞ (I) Duvarda açılan oyuk; hücre. Fransızca niche (niş: ‘heykel, vazo vb. koymak için açılan duvar oyuğu; köpek kulübesi’) sözünden. Bu söz XVII. yüzyıl başlarından beri Fransızcada kullanılmaktadır. Fransızca nicher (=yuva yapmak) yüklemiyle bağlantılıdır. Bir olasılıkla İtalyanca nicchia (=niş, hücre; yuva, oyuk, delik) sözünden alınmış olabilir. İngilizce niche (niş: ‘oyuk, hücre; ‘) sözcüğüyle eş kökenlidir. Bu sözler Latince nidus (=yuva) ve nidicare (=yuva yapmak) kelimeleriyle aynı kökten kaynaklanmıştır. Fransızca nid (=yuva) sözcüğü de bu bağlamda biliniyor. Bunlar Sanskritçe nidah (=yuva) sözcüğüne dayanmaktadır. Bretonce nez, İngilizce niche, Almanca Nische, İspanyolca ve Portekizce nicho, İsveççe nisch, Norveççe nisje, Romence nişă, Rusça nisha, Flemenkçe niche.
NİŞ (II) İğne (akrep, arı gibi böceklerde), diken, batıcı sivri uç; zehir, ağı. Aynı karşılıktaki Farsça nîş sözcüğünden. “Kimi ṭolu içüp kimi içse boş / Kimine olur nîş ü kimine nūş” (Süheyl ü Nevbahâr [4246], Hoca Mes’ud, XIV. yüzyıl).
NİŞ (III) Uygun yer veya mevki, uygun iş, uygun hayat alanı. İngilizce niche (niş: ‘duvarda oyuk, niş, göz; uygun yer/mevki, uygun iş’) sözcüğümnden. Bu sözcük Fransızca niche (niş: ‘oyuk’) sözcüğüyle aynı köktendir. Bu sözcüklerin kökeni bkz. NİŞ (I).