24 Mayıs 2025
Kalın ve kıvrık gagalı, kısa bacaklı, tırmanıcı, insan sesini taklit edici ve pek çok türü bulunan kuşların genel adı; duyduklarını irdelemeksizin olduğu gibi tekrarlayan kimse. Papağan adının Papua adıyla ilişkili olduğu kanısındayım. Endonezya’nın bir eyaleti Papua adıyla bilinirken bir başka ülkenin adı Papua Yeni Gine’dir. Avusturalya ve Papua ülkeleri papağan çeşitliliğiyle bilinen ülkelerdir. Papua Yeni Gine’de 86, Avusturalya’da 46 papağan çeşidinin yaşadığı öne sürülüyor. 1526 yılında Portekizli Jorge de Meneses bugün Papua adını taşıyan coğrafyaya insanlarının kıvırcık saçlarına bakarak Malayca “Ilhas dos Popuas” (=kıvırcık saçlı) adını verdi. Malayca pepuah sözcüğü ‘kıvırcık, kıvrık’ karşılığındadır. Papağanların belirgin özelliği kalın gagalarının kıvrıklığıdır. Papağan adının hangi dilden Türkçeye intikal ettiği belirsizdir. Ermenice papagan ve Kürtçe papağan biçimleri görülüyor. Türkçeye yakın dillerde yaygın olarak papağan adı kullanılmıyor. Azerice tutuguşu, Kırgızca totu kuş, Kazakça totı, Uygurca toti kuş, Tatarca tutıy koş, Özbekçe totikuş, Başkırtça tutıyğoş, Türkmence toti olarak biliniyor. Batı Dillerine papağan adına benzer şekilleriyle yerleşmiştir. Almanca Papagei, İtalyanca pappagallo, İspanyolca papagayo, Portekizce papagaio, İngilizce popinjay, İsveççe papegoja, Fince papukaija. Bunların yanı sıra Makedonca, Bulgarca ve Romence papagal, Rusça popugay, Macarca papagáy, Arapça babaġā, Arnavutça papagall, Baskça papagai, Yunanca papagálos, Sırpça ve Hırvatça papagay. İÖ. 328’de Büyük İskender hocası Aristoteles’e papağan hediye etmiştir. İS. 54’de Neron’a da papağan hediye edildiği aktarılmaktadır. Bkz. Dudu.