31 Aralık 2025
Köşe, kenar, kenarda köşede kalan yer. Yakın dönemde Türkçeleştirme gayretlerine istinaden nahiyelere de bucak adı verilmiştir. Bu sözcük Orta Çağ Türkçesindeki buçgak (=köşe, köşegen) sözcüğüne dayanmaktadır. Buçgak sözcüğü ise Moğolca buçaga (=geri çevirmek, geri yollamak) sözcüğünden kaynaklanmıştır. Moğolca buçaga aynı dildeki buça (=dönmek, geri gelmek) sözcüğüyle bağlantılıdır. XIV. yüzyılda Türkçeye de çevrilen “Kelile ve Dimne” adlı eserde (18-1) “zahit ev bucağında oturup bu hali göre dururdu” ifadesi geçmektedir. Bu sözde evin bucağı, evin köşesini belirtmektedir. XIV. yüzyıl sonrası Osmanlı kaynaklarında bucak sözcüğü yaygın olarak ‘köşe’ karşılığında ifade edilmiştir. Özbekçe bürçäk, Türkmence ve Kırgızca burç, Kazakça burış, Uygurca bücäk sözcükleri ‘köşe’ karşılığındadır. 1680 tarihli Meninski’nin sözlüğünde de bucak sözcüğü ‘köşe’ oluşu vurgulamıştır. Bu açıdan Alman Doğu bilimci Carl Brockelmann (1868-1956) bucak sözcüğünün Orta Çağ Türkçesindeki bıç (>biç: ‘kesmek’) sözcüğüyle ilişkilendirilmesine katılmamıştır (Ost-türkische… 52.bölüm). Ayrıca bucak sözcüğünün ‘köşe’ karşılığında Bulgarcada bucák, Arnavutçada buçak, Romencede budžak, Macarcada bucsák şekilleriyle kullanıldığı belirleniyor.